Katecheza, 8 listopada 2026
Odpust za zmarłych – dar Bożego miłosierdzia
Każdego roku, szczególnie w pierwszych dniach listopada, odwiedzamy cmentarze, zapalamy znicze i modlimy się przy grobach naszych bliskich. Wspominamy tych, którzy odeszli, dziękujemy Bogu za ich życie i powierzamy ich Jego miłosierdziu. Kościół przypomina nam w tym czasie również o możliwości uzyskania odpustu zupełnego za zmarłych. Czym właściwie jest odpust? Dlaczego Kościół zachęca nas do jego uzyskiwania?
W Drugiej Księdze Machabejskiej czytamy o Judzie Machabeuszu, który polecił złożyć ofiarę przebłagalną za poległych żołnierzy. Autor biblijny wyjaśnia, że uczynił to, ponieważ wierzył w zmartwychwstanie i życie wieczne. Następnie dodaje: „Święta i zbawienna jest myśl modlić się za zmarłych, aby byli od grzechów uwolnieni” (por. 2 Mch 12,43–46). Słowa te przypominają nam, że śmierć nie przekreśla więzi miłości łączącej ludzi. Chociaż nie możemy już spotkać naszych zmarłych bliskich ani porozmawiać z nimi tak jak dawniej, nadal możemy uczynić dla nich coś bardzo ważnego – modlić się o ich zbawienie.
Kościół uczy, że ci, którzy umierają w łasce i przyjaźni z Bogiem, ale nie są jeszcze w pełni oczyszczeni, przechodzą po śmierci oczyszczenie, które nazywamy czyśćcem. Nie jest on znakiem odrzucenia przez Boga. Przeciwnie, czyściec jest wyrazem Bożego miłosierdzia, ponieważ Bóg przygotowuje człowieka do pełnego zjednoczenia ze sobą w niebie.
Aby zrozumieć znaczenie odpustu, trzeba pamiętać, że grzech pozostawia w człowieku swoje skutki. Wyobraźmy sobie człowieka, który w gniewie zranił kogoś bliskiego. Później szczerze żałuje, przeprasza i otrzymuje przebaczenie. Ich relacja może zostać odbudowana, ale nie oznacza to, że wszystkie następstwa wyrządzonego zła natychmiast znikają. Potrzeba jeszcze czasu, naprawienia krzywdy i wewnętrznej przemiany. Podobnie jest z grzechem. W sakramencie pokuty Bóg przebacza nam winę i daruje karę wieczną związaną z grzechem ciężkim. Pozostają jednak skutki grzechu, które wymagają oczyszczenia. Kościół nazywa je karą doczesną.
Odpust jest szczególnym darem Bożego miłosierdzia. Dzięki niemu Bóg uwalnia człowieka od skutków grzechów, które zostały już odpuszczone co do winy w sakramencie pokuty, ale nadal wymagają oczyszczenia. Kościół udziela odpustów dzięki zasługom Jezusa Chrystusa i świętych. Odpust może być zupełny, gdy oznacza całkowite darowanie kary doczesnej za grzechy, albo cząstkowy, gdy darowana zostaje tylko jej część.
Szczególnie piękne jest to, że odpust możemy ofiarować nie tylko za siebie, ale również za zmarłych. W ten sposób wyrażamy wiarę w świętych obcowanie, czyli duchową więź wszystkich należących do Chrystusa. Śmierć nie niszczy tej jedności. Kiedy uzyskujemy odpust za zmarłego, powierzamy go Bożemu miłosierdziu i prosimy, aby dzięki zasługom Jezusa Chrystusa został uwolniony od tego, co jeszcze oddziela go od pełnej radości nieba. Nie możemy sami otworzyć nikomu bram nieba. Zbawienie zawsze pozostaje darem Boga. Możemy jednak przez modlitwę i odpust uczestniczyć w Jego miłosiernej trosce o tych, którzy odeszli. Jest to szczególny wyraz miłości, która nie kończy się wraz ze śmiercią.
Katecheza, 1 listopada 2026
„Co będzie potem?” – Śmierć, wieczność i nadzieja chrześcijańska
Są takie chwile w życiu człowieka, kiedy pytanie o śmierć dotyka nas bezpośrednio. Wystarczy telefon z wiadomością, której się nie spodziewaliśmy. Wystarczy diagnoza lekarska, nagły wypadek, pogrzeb kogoś bliskiego. Jeszcze kilka dni wcześniej rozmawialiśmy z tym człowiekiem, może planowaliśmy spotkanie, może mieliśmy do niego zadzwonić, może odkładaliśmy jakąś rozmowę na później. Nagle okazuje się, że tego „później” już nie będzie. Zostają zdjęcia, ubrania, przedmioty, wiadomości zapisane w telefonie, wspomnienia i puste miejsce przy stole. Wtedy pytanie o śmierć przestaje być tematem teologicznym. Staje się bardzo osobiste: gdzie jest teraz człowiek, którego kochałem? Czy jeszcze kiedyś go spotkam? Czy śmierć naprawdę kończy wszystko?
Prędzej czy później to wszystko dotknie także nas samych. Wiemy, że umrzemy, choć na co dzień żyjemy tak, jakby miało to nastąpić w odległej przyszłości. Planujemy następny tydzień, wakacje, remont, pracę, kolejne lata. I dobrze, bo człowiek powinien żyć, rozwijać się, kochać, pracować i planować. Chrześcijaństwo nie zachęca do nieustannego myślenia o śmierci ani do lękliwego oczekiwania na koniec. Jednocześnie przypomina, że nasze ziemskie życie ma granicę. „Postanowione ludziom raz umrzeć, a potem sąd” – czytamy w Liście do Hebrajczyków (Hbr 9,27).
Kościół nie ukrywa tego faktu. Katechizm Kościoła Katolickiego w numerze 1007 mówi bardzo prosto: „Śmierć jest kresem życia ziemskiego”. Nie jest to zdanie, które ma przestraszyć człowieka. Ma raczej przypomnieć, że czas naszego życia jest ważny właśnie dlatego, że nie jest nieskończony. Nie możemy przeżyć wszystkiego jeszcze raz. Nie możemy bez końca odkładać miłości, przebaczenia, pojednania, nawrócenia czy dobra, które możemy uczynić dzisiaj. Dlatego pytanie: „Co będzie potem?” prowadzi również do innego: jak żyję teraz? Nauka o rzeczach ostatecznych nie została nam dana po to, żebyśmy próbowali zaspokajać ciekawość dotyczącą przyszłego świata. Ma pomóc nam dobrze przeżyć życie, które otrzymaliśmy.
- Śmierć nie należała do pierwotnego zamysłu Boga
Kiedy umiera ktoś bliski, nie musimy udawać, że nic wielkiego się nie wydarzyło. Jezus także nie zachowywał się w ten sposób. Kiedy przyszedł do Betanii po śmierci Łazarza i zobaczył płaczącą Martę, Marię oraz ludzi, którzy im towarzyszyli, sam zapłakał. Ewangelista zapisał jedno z najkrótszych, a jednocześnie najbardziej przejmujących zdań Ewangelii: „Jezus zapłakał” (J 11,35).
To ważne. Syn Boży stojący przy grobie przyjaciela nie mówi ludziom: skoro wierzycie w życie wieczne, nie wolno wam płakać. Jezus wie, że śmierć boli. Wie, czym jest rozstanie. Chrześcijańska nadzieja nie odbiera człowiekowi prawa do żałoby. Można wierzyć w zmartwychwstanie i jednocześnie tęsknić za kimś, kto umarł. Można ufać Bogu i płakać na cmentarzu. Łzy nie są dowodem braku wiary. Często są po prostu ceną miłości.
Katechizm w numerze 1005 mówi: „Śmierć jest rozdzieleniem duszy i ciała”. Jednocześnie przypomina, że śmierć pozostaje dla człowieka tajemnicą i czymś, co budzi naturalny lęk.
W numerze 1008 Kościół naucza, że śmierć weszła w historię człowieka w związku z grzechem. Nie oznacza to oczywiście, że każda konkretna śmierć jest karą za konkretny grzech człowieka. Takie rozumienie byłoby błędne. Chodzi o kondycję całej ludzkości dotkniętej grzechem i jego konsekwencjami.
Chrześcijańskie spojrzenie nie kończy się na grobie. Chrystus wszedł w ludzką śmierć i ją przemienił. KKK 1009 mówi: „Śmierć została przemieniona przez Chrystusa”. Jezus naprawdę umarł, ale śmierć nie miała nad Nim ostatniego słowa. Zmartwychwstał. Dlatego św. Paweł napisał: „Jeżeli bowiem umarliśmy razem z Chrystusem, wierzymy, że z Nim również żyć będziemy” (Rz 6,8). Chrześcijańska nadzieja nie polega więc na przekonaniu, że człowiekowi uda się uniknąć śmierci. Polega na wierze, że Chrystus przeprowadzi człowieka przez śmierć do życia.
- Co właściwie dzieje się z człowiekiem w chwili śmierci?
Wokół życia po śmierci narosło wiele wyobrażeń. Jedne pochodzą z literatury, inne z filmów, jeszcze inne z różnych nurtów religijnych. Czasami także chrześcijanie powtarzają rzeczy, których Kościół nigdy nie nauczał. Dlatego warto bardzo precyzyjnie powiedzieć, co rzeczywiście należy do wiary katolickiej. Kompendium Katechizmu Kościoła Katolickiego odpowiada na to w pytaniu 205: „Co stanie się w z naszym ciałem i naszą duszą chwili śmierci?”. Odpowiedź jest jasna: przez śmierci następuje rozdzielenie duszy i ciała. Ciało ulega zniszczeniu, natomiast nieśmiertelna dusza staje przed sądem Boga i oczekuje ponownego zjednoczenia z ciałem, które zostanie przemienione przy zmartwychwstaniu. To oznacza, że chrześcijaństwo nie głosi reinkarnacji. Człowiek nie wraca na ziemię w innym ciele i nie otrzymuje kolejnych ziemskich żyć. Nie staje się także aniołem. Anioł i człowiek są różnymi stworzeniami. Człowiek pozostaje człowiekiem. Jego powołaniem jest życie z Bogiem i ostateczne zmartwychwstanie.
Nie wiemy natomiast, jak dokładnie wygląda doświadczenie przejścia przez śmierć. Kościół nie opisuje szczegółowo tego, czego Bóg nam nie objawił. Kompendium w numerze 205 uczciwie zaznacza, że sposób, w jaki dokona się zmartwychwstanie ciała, przekracza możliwości naszej wyobraźni i rozumienia. Dlatego chrześcijanin powinien być ostrożny wobec ludzi, którzy z niezwykłą pewnością opowiadają, jak dokładnie wygląda „tamten świat”. Wiara mówi nam tyle, ile zostało objawione i ile jest potrzebne do zbawienia. Nie daje odpowiedzi na każde pytanie naszej ciekawości.
- Śmierć prowadzi do spotkania z Chrystusem
Katechizm w numerze 1020 zawiera piękne spojrzenie na śmierć chrześcijanina. Mówi, że ten, kto jednoczy własną śmierć ze śmiercią Jezusa, widzi ją jako przejście ku Niemu i wejście do życia wiecznego. Kościół właśnie dlatego towarzyszy człowiekowi do ostatniej chwili. Udziela sakramentu namaszczenia chorych, przynosi Komunię Świętą jako Wiatyk, modli się przy umierającym i powierza go Bogu. W obrzędach towarzyszących umierającemu pojawiają się słowa niezwykłe: „Duszo chrześcijańska, zejdź z tego świata w imię Boga Ojca wszechmogącego, który cię stworzył, w imię Jezusa Chrystusa, Syna Boga żywego, który za ciebie cierpiał, w imię Ducha Świętego, który na ciebie zstąpił”. Kościół stoi więc przy człowieku w chwili śmierci nie po to, żeby powiedzieć mu: wszystko się kończy. Przeciwnie. Powierza go Temu, od którego jego życie się rozpoczęło. Jezus powiedział do swoich uczniów: „Niech się nie trwoży serce wasze. Wierzycie w Boga? I we Mnie wierzcie! W domu Ojca mego jest mieszkań wiele. Gdyby tak nie było, to bym wam powiedział. Idę przecież przygotować wam miejsce” (J 14,1-2). Chrześcijańska nadzieja opiera się na konkretnym przesłaniu. Po zakończeniu ziemskiego życia nie czeka nas pustka. Oczekuje nas Chrystus.
- Sąd szczegółowy – prawda o naszym życiu
W tym miejscu dochodzimy do prawdy, o której dzisiaj mówi się może trochę rzadziej: do sądu Bożego. Samo słowo „sąd” może budzić lęk. Kojarzy się z salą sądową, oskarżeniem i wyrokiem. Trzeba jednak rozumieć je w świetle całej Ewangelii.
Kompendium w numerze 207 naucza, że życie wieczne rozpoczyna się bezpośrednio po śmierci i że każdy człowiek przechodzi sąd szczegółowy Chrystusa, Sędziego żywych i umarłych. Numer 208 wyjaśnia, że człowiek otrzymuje po śmierci wieczną odpłatę stosownie do swojej wiary i swoich czynów: jest to wejście do szczęścia nieba bezpośrednio albo po oczyszczeniu, bądź wieczne potępienie. Podobnie KKK 1022 naucza: „Każdy człowiek w swojej nieśmiertelnej duszy otrzymuje zaraz po śmierci wieczną zapłatę na sądzie szczegółowym, który polega na odniesieniu jego życia do Chrystusa”, jednak dodaje także, że „Pod wieczór życia będą cię sądzić z miłości, według słów św. Jana od Krzyża.
Warto zwrócić uwagę na ostatnie słowa: odniesieniu życia do Chrystusa. W chwili śmierci kończy się możliwość zmieniania historii naszego ziemskiego życia. Opadają wszystkie maski. Nie ma już znaczenia, jakie wrażenie robiliśmy na innych, jakie mieliśmy stanowisko, ile posiadaliśmy, jaką opinię udało nam się zbudować. Stajemy przed Bogiem z prawdą własnego życia. Jezus w dwudziestym piątym rozdziale Ewangelii św. Mateusza pokazuje bardzo konkretnie, czego ta prawda dotyczy. „Byłem głodny, a daliście Mi jeść; byłem spragniony, a daliście Mi pić; byłem przybyszem, a przyjęliście Mnie; byłem nagi, a przyodzialiście Mnie; byłem chory, a odwiedziliście Mnie” (Mt 25,35-36). Ostatecznie okaże się więc, czy potrafiliśmy kochać.
- Niebo – nie miejsce w chmurach, lecz życie z Bogiem
Kiedy mówimy „niebo”, zaraz zaczynamy patrzeć w górę. Tymczasem Katechizm jest w tej kwestii znacznie bardziej precyzyjny. W numerze 1023 naucza: „Ci, którzy umierają w łasce i przyjaźni z Bogiem oraz są doskonale oczyszczeni, żyją na zawsze z Chrystusem”. Kompendium w numerze 209 określa niebo jako „stan najwyższego i ostatecznego szczęścia”. Zbawieni oglądają Boga „twarzą w twarz”, żyją w komunii miłości z Trójcą Świętą, Maryją, aniołami i świętymi oraz wstawiają się za nami. To jest sedno chrześcijańskiego rozumienia nieba: być z Bogiem. Niebo jest spełnieniem najgłębszego powołania człowieka. Święty Paweł mówi: „Teraz widzimy jakby w zwierciadle, niejasno; wtedy zaś zobaczymy twarzą w twarz” (1 Kor 13,12).
A św. Jan pisze: „Wiemy, że gdy się objawi, będziemy do Niego podobni, bo ujrzymy Go takim, jakim jest” (1 J 3,2).
Niebo nie oznacza więc utraty własnej osobowości ani rozpłynięcia się człowieka w jakiejś bezosobowej rzeczywistości. Człowiek pozostaje sobą, ale zostaje doprowadzony do pełni życia, do której został stworzony.
- Czyściec – nadzieja oczyszczenia
Jedną z prawd, która bywa niewłaściwie rozumiana, jest nauka o czyśćcu. Niektórzy wyobrażają go sobie jako „mniejsze piekło” albo drugą szansę na zbawienie po śmierci. Ani jedno, ani drugie nie odpowiada nauce Kościoła. Katechizm w numerze 1030 naucza: „Ci, którzy umierają w łasce i przyjaźni z Bogiem, ale nie są jeszcze całkowicie oczyszczeni, chociaż są już pewni swego wiecznego zbawienia, przechodzą po śmierci oczyszczenie”.
To zdanie jest bardzo ważne. Człowiek znajdujący się w czyśćcu jest zbawiony. Czyściec nie jest miejscem, w którym rozstrzyga się, czy człowiek będzie zbawiony czy potępiony. Jest ostatecznym oczyszczeniem tych, którzy należą do Boga, ale nie są jeszcze gotowi na pełnię spotkania z Nim. KKK w numerze 1031 wyraźnie zaznacza, że oczyszczenie czyśćcowe jest „całkowicie inne od kary potępionych”. Nie wolno więc utożsamiać czyśćca z piekłem. Możemy to zrozumieć, kiedy pomyślimy o świętości Boga. Człowiek może umrzeć pojednany z Bogiem, a jednak nadal nosić w sobie skutki grzechu, egoizm, nieuporządkowane przywiązania i to wszystko, co jeszcze wymaga uzdrowienia. Spotkanie z Bogiem jest spotkaniem z doskonałą Miłością. Człowiek zostaje przez tę miłość oczyszczony, aby mógł w pełni wejść do radości nieba. Z nauką o czyśćcu łączy się również modlitwa za zmarłych. Nie jest ona tylko pięknym zwyczajem wynikającym z pamięci o bliskich. Ma głębokie znaczenie teologiczne. KKK 1032 przypomina słowa Drugiej Księgi Machabejskiej dotyczące modlitwy za poległych: „Świętą i zbawienną jest myśl modlić się za umarłych, aby byli od grzechów uwolnieni” (por. 2 Mch 12,45). Dlatego Kościół od początku modlił się za zmarłych, a szczególne miejsce zajmuje tutaj Eucharystia ofiarowana w ich intencji. Kiedy zamawiamy Mszę świętą za zmarłego, nie wykonujemy pustego gestu pamięci. Powierzamy go miłosierdziu Boga.
- Piekło – możliwość odrzucenia Boga
Nie można uczciwie mówić o wierze w życie wieczne i przemilczeć nauki o piekle. Jezus mówił o możliwości ostatecznego odrzucenia Boga i Kościół nie może tej części Ewangelii usunąć. Jednocześnie trzeba mówić o niej bardzo ostrożnie. Piekło nie oznacza, że Bóg czerpie przyjemność z potępienia człowieka. Pismo Święte mówi coś dokładnie przeciwnego: Bóg „pragnie, by wszyscy ludzie zostali zbawieni i doszli do poznania prawdy” (1 Tm 2,4).
Katechizm w numerze 1033 wyjaśnia, że piekło jest stanem „ostatecznego samowykluczenia z jedności z Bogiem i świętymi”. To niezwykle ważne sformułowanie. Bóg stworzył człowieka wolnym i traktuje jego wolność poważnie. Miłości nie można narzucić. Można ją przyjąć albo odrzucić.
Katechizm w numerze 1037 dodaje bardzo jasno: „Bóg nie przeznacza nikogo do piekła”. Do wiecznego oddzielenia od Boga prowadzi dobrowolne odwrócenie się od Niego przez grzech śmiertelny i trwanie w nim aż do końca. Dlatego nauka o piekle nie została dana Kościołowi po to, aby wskazywać, kto na pewno jest potępiony. Ma być wezwaniem do odpowiedzialności, nawrócenia i poważnego potraktowania ludzkiej wolności.
- „Ja jestem zmartwychwstaniem i życiem”
Odpowiedzą chrześcijaństwa na śmierć jest Jezus Chrystus. Przy grobie Łazarza Jezus mówi do Marty: „Ja jestem zmartwychwstaniem i życiem. Kto we Mnie wierzy, choćby i umarł, żyć będzie. Każdy, kto żyje i wierzy we Mnie, nie umrze na wieki” (J 11,25-26).
Zauważmy, że Jezus nie mówi jedynie: „Ja wiem, co stanie się po śmierci”. Mówi: „Ja jestem zmartwychwstaniem i życiem”. Chrześcijańska nadzieja nie opiera się więc przede wszystkim na naszej wiedzy o przyszłości. Opiera się na Chrystusie, który umarł i zmartwychwstał. Święty Paweł stawia sprawę bardzo jasno: „Jeśli Chrystus nie zmartwychwstał, daremna jest wasza wiara” (1 Kor 15,17). Wszystko zależy od tego wydarzenia. Jeżeli Chrystus rzeczywiście powstał z martwych, śmierć nie jest już końcem ludzkiej historii. Dlatego podczas pogrzebu chrześcijańskiego nie mówimy, że śmierć jest nieważna. Jest bolesna. Rozdziela ludzi. Pozostawia pustkę, ale nie ma ostatniego słowa.
Ostatnie słowo należy do Boga.
- Zmartwychwstanie ciała – będziemy naprawdę żyć
Niektórzy wiarę w życie wieczne sprowadzają do zdania: „dusza idzie do nieba”. To prawda, ale niepełna. W każdą niedzielę podczas Credo wyznajemy coś więcej: „oczekuję wskrzeszenia umarłych i życia wiecznego w przyszłym świecie”.
Kompendium w numerze 203 wyjaśnia, że zmartwychwstanie ciała oznacza, iż ostatecznym stanem człowieka nie będzie istnienie samej duszy oddzielonej od ciała. Nasze śmiertelne ciała również zostaną przywrócone do życia. Święty Paweł pisze: „Zasiewa się zniszczalne – powstaje zaś niezniszczalne; sieje się niechwalebne – powstaje chwalebne; sieje się słabe – powstaje mocne” (1 Kor 15,42-43).
Jak dokładnie będzie wyglądało ciało zmartwychwstałe? Tego nie wiemy. Kościół nie udaje, że zna szczegóły, których Bóg nie objawił. Wiemy natomiast, że człowiek zostanie zbawiony w całej prawdzie swojego człowieczeństwa. Bóg nie zbawia jedynie jakiejś duchowej części człowieka. Zbawia człowieka.
- Sąd Ostateczny i spełnienie historii
Sąd szczegółowy, który następuje po śmierci każdego człowieka, nie jest tym samym co Sąd Ostateczny. Kompendium w numerze 214 naucza, że Sąd Ostateczny będzie polegał na ostatecznym objawieniu dobra, które każdy uczynił lub którego zaniechał podczas swojego ziemskiego życia. Dokona się on przy chwalebnym powrocie Chrystusa. Nie znamy daty tego wydarzenia. Jezus mówi jednoznacznie: „O dniu owym i godzinie nikt nie wie” (Mt 24,36). Dlatego wszelkie próby wyliczania daty końca świata stoją w sprzeczności z postawą, do której wzywa Ewangelia. Chrześcijanin nie ma obliczać daty końca świata. Ma być gotowy na spotkanie z Chrystusem. A koniec historii w rozumieniu chrześcijańskim nie oznacza zwykłego unicestwienia stworzenia. Pismo Święte mówi o „nowym niebie i nowej ziemi” (2 P 3,13; Ap 21,1). Kompendium w numerze 216 naucza, że po Sądzie Ostatecznym cały wszechświat, wyzwolony z niewoli zniszczenia, będzie uczestniczył w chwale Chrystusa.
W Apokalipsie pojawia się jedna z najpiękniejszych obietnic. Święty Jan ukazuje rzeczywistość, w której Bóg otrze łzy z oczu człowieka, śmierci już nie będzie, a wraz z nią przeminą żałoba, krzyk i trud (por. Ap 21,4).
To niezwykły obraz, ponieważ nie mówi jedynie o tym, że po śmierci „coś będzie”. Mówi o ostatecznym zwycięstwie Boga nad wszystkim, co dzisiaj rani człowieka. Nad śmiercią, która rozdziela. Nad cierpieniem, które czasami odbiera nadzieję. Nad grzechem, który niszczy relacje. Nad samotnością, lękiem i wszystkim, wobec czego człowiek doświadcza własnej bezradności. Chrześcijańska wizja wieczności nie jest więc ucieczką od świata. Jest obietnicą, że Bóg doprowadzi swoje dzieło do pełni.
Apokalipsa mówi dalej: „Oto czynię wszystko nowe” (Ap 21,5). Nie: tworzę wszystko od początku, jak gdyby dotychczasowa historia nie miała żadnego znaczenia. Bóg czyni wszystko nowe. To, co zostało zranione, zostanie uzdrowione. To, co zostało skażone grzechem, zostanie oczyszczone. To, co podlegało śmierci, zostanie przemienione. Ostatecznym celem historii nie jest więc pustka. Jest nim odnowienie stworzenia i pełna komunia człowieka z Bogiem.
- Czy w niebie rozpoznamy tych, których kochaliśmy?
To pytanie bardzo często pojawia się po śmierci kogoś bliskiego. Czy jeszcze zobaczę swoją matkę? Ojca? Męża? Żonę? Dziecko? Przyjaciela? Czy będziemy się znali? Czy nasze ziemskie więzi całkowicie znikną?
Kościół nie daje szczegółowego opisu tego, jak będą wyglądały relacje między zbawionymi. Nie powinniśmy więc dopowiadać tego, czego Objawienie nam nie mówi. Wiemy jednak, że niebo nie oznacza samotności. Jest komunią. Katechizm w numerze 1024 naucza o „doskonałej wspólnocie życia i miłości z Trójcą Świętą, z Dziewicą Maryją, aniołami i wszystkimi świętymi”. Niebo nie jest zatem miejscem, w którym człowiek zostaje sam na sam z Bogiem i przestają istnieć wszyscy inni. Miłość, która rzeczywiście była dobra, nie może być czymś obcym wobec wieczności. Bóg nie niszczy tego, co w naszym życiu było prawdziwą miłością. Oczyszcza ją i doprowadza do pełni. Nie oznacza to, że relacje w wieczności będą prostym przedłużeniem ziemskich układów rodzinnych. Jezus, odpowiadając saduceuszom na pytanie dotyczące zmartwychwstania, wyraźnie pokazuje, że życie przyszłe nie jest zwyczajnym powtórzeniem obecnego życia (por. Mt 22,23-33). Wieczność będzie czymś więcej, niż potrafimy sobie dzisiaj wyobrazić.
Święty Paweł pisze: „Teraz poznaję po części, wtedy zaś poznam tak, jak i zostałem poznany” (1 Kor 13,12). Nie daje nam technicznego opisu przyszłego świata, ale pokazuje pełnię poznania, do której zmierzamy. Możemy więc mieć nadzieję, że w Bogu nie utracimy tych, których kochaliśmy. Przeciwnie, dopiero w Nim miłość zostanie uwolniona od egoizmu, zazdrości, lęku przed utratą i od śmierci. Dlatego wiara pozwala stanąć przy grobie bliskiego człowieka i powiedzieć coś więcej niż tylko: „Będę cię pamiętał”. Pamięć jest ważna, ale chrześcijanin może powiedzieć także: „Ufam, że żyjesz w niebie razem z Bogiem”.
- Dlaczego modlimy się za zmarłych?
Miesiąc listopad przypomina nam o tej prawdzie szczególnie mocno. Idziemy na cmentarze, zapalamy znicze, przynosimy kwiaty. Są to piękne gesty pamięci i wdzięczności. Jednak dla chrześcijanina najważniejszym darem dla zmarłego nie jest światło znicza ani najpiękniejszy bukiet. Jest nim modlitwa.
Kościół od pierwszych wieków modli się za zmarłych. Katechizm w numerze 958 przypomina, że nasza modlitwa może nie tylko pomóc zmarłym, ale również sprawić, że ich wstawiennictwo za nami stanie się skuteczne. Z kolei katechizm w numerze 1032 wskazuje na biblijny fundament modlitwy za zmarłych, odwołując się do Drugiej Księgi Machabejskiej i czynu Judy Machabeusza, który polecił złożyć ofiarę za poległych. Dlatego Msza święta sprawowana za zmarłego ma tak wielkie znaczenie. Kościół nie wspomina zmarłych jedynie z sentymentu. Włącza modlitwę za nich w ofiarę Chrystusa. Podczas każdej Eucharystii modlimy się za tych, którzy odeszli przed nami. Prosimy, aby Bóg przyjął ich do swojej światłości i pokoju.
To zmienia również sposób przeżywania żałoby. Kiedy umiera ktoś bliski, pojawia się poczucie pustki i bezradności. Za życia mogliśmy zadzwonić, przyjechać, pomóc, podać lekarstwo, potrzymać za rękę, powiedzieć dobre słowo. Po śmierci wydaje się, że niczego więcej nie możemy zrobić. Wiara w świętych obcowanie uświadamia nam, że: możemy ofiarować Eucharystię, możemy powierzać tego człowieka miłosierdziu Boga. Jest jeszcze coś. Możesz również czynić dobro, którego nauczył cię zmarły. Jeżeli nauczył cię przebaczać – przebacz. Jeżeli był człowiekiem wrażliwym na potrzebujących – pomóż komuś. Wtedy pamięć przestaje być jedynie powracaniem do przeszłości. Zaczyna przynosić dobro w teraźniejszości.
- Żałoba nie jest brakiem wiary
Warto powiedzieć jeszcze jedno, szczególnie tym, którzy doświadczyli śmierci kogoś bardzo bliskiego. Wiara w życie wieczne nie sprawia, że człowiek przestaje cierpieć po stracie. Chrześcijaństwo nie wymaga od osoby przeżywającej żałobę, aby natychmiast się uśmiechnęła i powiedziała: „Przecież spotkamy się w niebie”. Święty Paweł pisze do Tesaloniczan: „Nie chcemy, bracia, waszego trwania w niewiedzy co do tych, którzy umierają, abyście się nie smucili jak wszyscy ci, którzy nie mają nadziei” (1 Tes 4,13). Zauważmy, że Apostoł nie mówi: „abyście się nie smucili”. Mówi: abyście nie smucili się jak ci, którzy nie mają nadziei. To ogromna różnica. Chrześcijanin może się smucić. Może tęsknić. Może wejść do pustego mieszkania i rozpłakać się na widok pozostawionych rzeczy. Może odruchowo chcieć zadzwonić do kogoś, kto już nie odbierze telefonu. Może przeżywać rocznicę śmierci znacznie trudniej, niż się spodziewał. Może po latach usłyszeć piosenkę, zobaczyć zdjęcie albo poczuć znajomy zapach i nagle wrócić pamięcią do człowieka, którego nie ma obok. Wiara nie usuwa tęsknoty. Daje jej jednak perspektywę. Chrześcijańska żałoba jest bólem przeżywanym z nadzieją. Dlatego płaczemy przy grobach, ale jednocześnie podczas Mszy świętej pogrzebowej zapalamy paschał – znak Chrystusa Zmartwychwstałego. Żegnamy człowieka, ale modlimy się o jego życie wieczne. Składamy ciało w ziemi, a jednocześnie wyznajemy: „oczekuję wskrzeszenia umarłych”.
- Czy należy bać się śmierci?
Lęk przed śmiercią jest czymś głęboko ludzkim. Możemy wierzyć w życie wieczne i nadal obawiać się umierania. Możemy bać się bólu, choroby, zależności od innych, rozstania z rodziną, chwili odchodzenia. Nie należy z tego powodu oskarżać siebie o brak wiary.
Sam Jezus w Getsemani doświadczał trwogi przed tym, co miało nadejść. Modlił się: „Ojcze mój, jeśli to możliwe, niech Mnie ominie ten kielich” (Mt 26,39). Chrystus nie udaje, że cierpienie i śmierć są czymś łatwym. Przechodzi przez nie jako prawdziwy człowiek.
Jednocześnie wiara uczy patrzeć na śmierć nie tylko jako na koniec życia, ale jako na przejście. Katechizm w numerze 1010 naucza, że dzięki Chrystusowi śmierć chrześcijańska ma sens pozytywny. Przywołuje słowa św. Pawła: „Dla mnie bowiem żyć – to Chrystus, a umrzeć – to zysk” (Flp 1,21). Nie oznacza to pogardy dla życia. Chrześcijanin nie powinien pragnąć śmierci dlatego, że życie stało się trudne. Życie jest darem Boga i trzeba je chronić. Chodzi o coś innego: człowiek może dojrzewać do takiego zaufania, w którym wie, że także w chwili śmierci nie wypadnie z rąk Boga. Pięknie wyraża to modlitwa Kościoła: „Życie Twoich wiernych, o Panie, zmienia się, ale się nie kończy”. To zdanie z prefacji za zmarłych nie mówi, że śmierci nie ma. Mówi, że śmierć nie jest unicestwieniem człowieka.
- Myśl o wieczności powinna zmieniać teraźniejszość
Możemy dużo mówić o niebie, czyśćcu, sądzie i zmartwychwstaniu, ale pozostaje najważniejsze pytanie: co te prawdy zmieniają w moim życiu dzisiaj? Może właśnie tutaj znajduje się sens chrześcijańskiej nauki o rzeczach ostatecznych. Jezus nie objawił nam prawdy o wieczności po to, abyśmy bez końca zastanawiali się, jak wygląda niebo. Objawił ją, abyśmy inaczej żyli na ziemi.
Jeżeli moje życie ma wieczną wartość, to znaczenie ma sposób, w jaki traktuję drugiego człowieka. Znaczenie ma przebaczenie, którego od miesięcy odmawiam. Znaczenie ma krzywda, której nie chcę naprawić. Znaczenie ma człowiek samotny, którego ciągle nie mam czasu odwiedzić. Znaczenie ma modlitwa, którą odkładam. Znaczenie ma pojednanie z Bogiem. Znaczenie ma dobro uczynione wtedy, kiedy nikt go nie widzi. W perspektywie wieczności wiele rzeczy, które dzisiaj wydają nam się ogromne, stają się malutkie. Ile energii potrafimy stracić na spory, które po kilku latach nie będą miały żadnego znaczenia. Ile czasu zabierają nam urazy. Jak długo potrafimy pamiętać jedno źle wypowiedziane zdanie. Jak bardzo zależy nam czasem na tym, żeby mieć rację, nawet jeśli ceną jest utrata drugiego człowieka. A jednocześnie rzeczy pozornie małe okazują się wielkie: telefon do samotnej osoby, cierpliwość wobec starszych rodziców, przebaczenie, uczciwość, czas poświęcony dziecku, obecność przy chorym, kawałek chleba podany potrzebującemu. W Ewangelii Jezus właśnie z takich rzeczy buduje obraz Sądu Ostatecznego: „Byłem głodny, a daliście Mi jeść… byłem chory, a odwiedziliście Mnie” (Mt 25,35-36). Wieczność nie odbiera więc znaczenia ziemskiemu życiu. Przeciwnie – pokazuje jego prawdziwą wartość.
- „Dziś będziesz ze Mną”
Jest w Ewangelii scena, która może stać się jednym z najpiękniejszych obrazów chrześcijańskiej wiary w życie wieczne. Jezus umiera na krzyżu. Obok Niego umiera człowiek, który nie ma już czasu, aby naprawić swoje życie. Nie może zejść z krzyża, oddać tego, co zabrał, przeprosić wszystkich, których skrzywdził, ani rozpocząć wszystkiego od nowa. Pozostało mu niewiele czasu. I wtedy zwraca się do Jezusa: „Jezu, wspomnij na mnie, gdy przyjdziesz do swego królestwa”. Odpowiedź Chrystusa brzmi: „Zaprawdę, powiadam ci: Dziś będziesz ze Mną w raju” (Łk 23,42-43).
Nie wolno tego fragmentu rozumieć jako zachęty do odkładania nawrócenia do ostatniej chwili. Nie wiemy, kiedy przyjdzie nasza ostatnia chwila. Ta scena pokazuje jednak coś niezwykle ważnego o Bogu: dopóki trwa ziemskie życie człowieka, droga do Jego miłosierdzia nie jest zamknięta. Dlatego Kościół nie chce, aby nauka o śmierci prowadziła do rozpaczy. Przeciwnie, wzywa do nawrócenia i zaufania Bożemu miłosierdziu. Nie chodzi o naiwną pewność, że sposób naszego życia nie ma znaczenia. Ma ogromne znaczenie. Chodzi o przekonanie, że żaden grzech człowieka nie jest większy od miłosierdzia Boga, jeżeli człowiek rzeczywiście się na nie otwiera.
Świadomość śmierci może budzić lęk, ale może też porządkować życie. Jezus wielokrotnie przypomina uczniom o potrzebie czuwania. Nie po to, żeby żyli przestraszeni, lecz żeby nie zmarnowali czasu, który otrzymali. „Czuwajcie więc, bo nie znacie dnia ani godziny” – mówi Chrystus (Mt 25,13).
Czuwanie nie oznacza siedzenia i oczekiwania na śmierć. Czuwanie oznacza życie w taki sposób, aby nie trzeba było któregoś dnia rozpaczliwie mówić: gdybym wiedział, że mam tak mało czasu, żyłbym inaczej. Gdybym wiedział, że to ostatnia rozmowa z ojcem, może nie kończyłbym jej gniewem. Gdybym wiedział, że to ostatni wieczór z rodziną, może odłożyłbym telefon. Gdybym wiedział, że nie będę miał już okazji powiedzieć „przepraszam”, może powiedziałbym to dzisiaj. Gdybym wiedział, że za chwilę stanę przed Bogiem, może inaczej spojrzałbym na pewne rzeczy, o które teraz walczę. Nie znamy dnia ani godziny. Właśnie dlatego wykorzystujmy dobrze dany nam czas.
- „Co będzie potem?”
Wracamy więc do pytania, od którego rozpoczęła się ta katecheza: co będzie potem?
Kościół nie odpowiada na nie opowieściami mającymi zaspokoić naszą ciekawość. Nie mówi nam, jak wyglądają ulice nieba, ile trwa czyściec według naszego sposobu mierzenia czasu ani w jaki sposób będziemy odczuwać rzeczywistość po zmartwychwstaniu. W wielu miejscach uczciwą odpowiedzią pozostaje: nie wiemy, ale to, co zostało nam objawione, jest wystarczająco wielkie. Wiemy, że śmierć kończy ziemskie życie człowieka, ale nie oznacza jego unicestwienia. Wiemy, że po śmierci człowiek staje przed Bogiem na sądzie szczegółowym. Wiemy, że Kościół naucza o niebie jako pełnej komunii z Bogiem, o oczyszczeniu tych, którzy umierają w Jego łasce, lecz potrzebują jeszcze oczyszczenia, oraz o realnej możliwości ostatecznego odrzucenia Boga. Wiemy, że modlitwa za zmarłych ma sens. Wiemy, że na końcu czasów Chrystus powróci w chwale, nastąpi zmartwychwstanie ciał i Sąd Ostateczny. Wiemy, że stworzenie zostanie odnowione ale przede wszystkim wiemy, że Chrystus zmartwychwstał. I dlatego ostatnim słowem wiary wobec śmierci nie jest grób. Jest nim życie. Nie ciemność. A światło. Nie rozstanie na zawsze, a spotkanie z Bogiem. A jeśli chcemy przygotować się na to spotkanie, nie musimy zaczynać od zastanawiania się, kiedy umrzemy. Trzeba zacząć od tego, jak żyjemy dzisiaj. Czy kochamy. Czy przebaczamy. Czy umiemy powiedzieć „przepraszam”. Czy potrafimy dostrzec człowieka obok. Czy jesteśmy pojednani z Bogiem. Czy nie odkładamy czynienia dobra na inny czas, którego nikt z nas nie ma zagwarantowanego, bo chrześcijańskie pytanie o wieczność ostatecznie prowadzi do teraźniejszości. Do dzisiejszego dnia. Do ludzi, których Bóg dzisiaj postawił obok nas. I do Chrystusa, który mówi: „Kto we Mnie wierzy, choćby i umarł, żyć będzie” (J 11,25).
Katecheza, 25 października 2026
Czym jest zaufanie Bogu?
W Ewangelii według św. Marka czytamy o uczniach przeprawiających się z Jezusem przez jezioro. Nagle zrywa się gwałtowna burza. Fale uderzają w łódź, a Jezus śpi. Uczniowie budzą Go, pytając, czy nie obchodzi Go to, że giną (por. Mk 4,35–41). To pytanie jest nam bliskie. Kiedy przychodzi choroba, kryzys w rodzinie, samotność albo wiadomość, która odbiera spokój, rodzi się w nas podobny niepokój: „Panie, czy Ty widzisz, co się dzieje? Dlaczego milczysz?”. Uczniowie uznali milczenie Jezusa za obojętność. Tymczasem On był z nimi w tej samej łodzi.
Pojawianie się trudności nie oznacza nieobecności Boga. Zaufanie dojrzewa wtedy, gdy uczymy się rozpoznawać Jego bliskość również w chwilach, w których nie odczuwamy pocieszenia. Możemy wtedy modlić się bardzo prosto: „Jezu, nie rozumiem tego, co przeżywam. Proszę, pomóż mi uwierzyć, że jesteś ze mną”. Inna scena ukazuje Piotra idącego po wodzie. Na wezwanie Jezusa wychodzi z łodzi, ale przerażony siłą wiatru zaczyna tonąć. Woła o ratunek, a Jezus natychmiast wyciąga rękę i go chwyta (por. Mt 14,22–33). Piotr doświadcza własnej słabości, ale równocześnie poznaje wierność Chrystusa. Jego ratunkiem staje się ręka Jezusa. Nieraz myślimy, że człowiek ufający Bogu powinien zawsze być spokojny, pewny i wolny od wątpliwości. Tymczasem można ufać, płacząc. Można ufać, odczuwając lęk. Można ufać, mając siłę jedynie na krótkie wołanie o pomoc. Zaufanie jest decyzją serca: „Panie, przychodzę do Ciebie także z tym, czego się boję. Nie chcę przeżywać tego bez Ciebie”.
W „Dzienniczku” św. Faustyny znajdujemy opis polecenia namalowania obrazu Jezusa Miłosiernego. Jezus wskazuje również podpis, który ma się na nim znaleźć: „Jezu, ufam Tobie” (Dz. 47). Te słowa wyrażają odpowiedź człowieka na Jego miłosierdzie. Św. Faustyna zapisała słowa Jezusa: „Łaski z Mojego miłosierdzia czerpie się jednym naczyniem, a nim jest — ufność” (Dz. 1578). Obraz naczynia pomaga zrozumieć, czym jest zaufanie. Człowiek przychodzący zaczerpnąć wody wyciąga puste naczynie. Przynosi swoją potrzebę i gotowość przyjęcia daru. Podobnie stajemy przed Bogiem. Możemy przyjść ze zmęczeniem, bezradnością i świadomością grzechu. Nie musimy najpierw uporządkować całego życia, aby poprosić o pomoc. Jego łaska uzdalnia nas do powrotu i przemiany.
Katecheza, 18 października 2026
„Pozwól sobie pomóc” – miłosierdzie, które trzeba umieć przyjąć
W Ewangelii według św. Jana czytamy o niezwykłym wydarzeniu, które miało miejsce podczas Ostatniej Wieczerzy. Pan Jezus wstał od stołu, przepasał się prześcieradłem i zaczął umywać nogi swoim uczniom. Kiedy podszedł do Piotra, ten stanowczo zaprotestował: „Nie, nigdy mi nie będziesz nóg umywał”. Jezus odpowiedział mu: „Jeśli cię nie umyję, nie będziesz miał udziału ze Mną” (J 13,8). Dlaczego Piotr nie chciał pozwolić Jezusowi na ten gest? Być może trudno mu było zaakceptować, że jego Mistrz chce mu usłużyć. To przecież uczeń powinien służyć nauczycielowi, a nie odwrotnie. Tymczasem Jezus pokazuje mu, że trzeba nie tylko umieć służyć innym, ale również pozwolić, aby ktoś zatroszczył się o nas. Lubimy być samodzielni. Chcemy radzić sobie z problemami, podejmować decyzje i mieć poczucie, że panujemy nad własnym życiem. Nie ma w tym nic złego. Trudność pojawia się jednak wtedy, gdy nie potrafimy przyznać, że czasami również potrzebujemy pomocy. Ktoś proponuje nam wsparcie, a my odpowiadamy: „Nie trzeba, poradzę sobie”. Czasami powstrzymuje nas duma, innym razem wstyd albo obawa, że staniemy się dla kogoś ciężarem. Tymczasem przyjęcie pomocy nie jest oznaką słabości. Jest wyrazem pokory i uznania, że nie jesteśmy samowystarczalni.
Podobna trudność może pojawić się w naszej relacji z Bogiem. Wierzymy, że Bóg jest miłosierny, że przebacza grzechy i kocha każdego człowieka. Kiedy jednak sami popełnimy poważny grzech, nie zawsze potrafimy przyjąć Jego przebaczenie. Zdarza się, że człowiek przystępuje do spowiedzi, szczerze żałuje za grzechy, otrzymuje rozgrzeszenie, a mimo to nadal żyje w przekonaniu, że Bóg nie może mu naprawdę przebaczyć. Ciągle wraca do swojej przeszłości i nie potrafi uwierzyć, że może rozpocząć nowe życie. Tymczasem Boże miłosierdzie nie jest nagrodą za doskonałość. Bóg okazuje nam miłosierdzie właśnie dlatego, że jesteśmy słabi, grzeszni i potrzebujemy Jego przebaczenia.
Kiedy mówimy o uczynkach miłosierdzia, najczęściej zastanawiamy się, jak pomagać innym: nakarmić głodnego, odwiedzić chorego, pocieszyć strapionego czy wesprzeć potrzebującego. Warto jednak pamiętać, że czasami to my jesteśmy tymi, którzy potrzebują pocieszenia, odwiedzin, rozmowy albo pomocy. Przyjmując czyjąś życzliwość, pozwalamy drugiemu człowiekowi spełnić uczynek miłosierdzia. Nie musimy zawsze być tymi, którzy pomagają. Możemy również z wdzięcznością przyjąć dobro, które ktoś chce nam ofiarować. Co więcej, własne doświadczenie słabości może nauczyć nas większej wrażliwości na cierpienie innych. Człowiek, który sam potrzebował przebaczenia, często lepiej rozumie, jak trudno jest prosić o nie drugiego człowieka.
Katecheza, 11 października 2026
Nie odkładaj dobra na później – miłosierdzie, które nie zwleka
W Księdze Przysłów czytamy: „Nie odmawiaj dobra uprawnionemu, gdy masz możliwość działania. Nie mów bliźniemu: «Idź sobie, przyjdź później, dam jutro» – gdy możesz dać zaraz” (Prz 3,27–28). Słowa te przypominają nam, że miłosierdzie nie polega jedynie na dobrych chęciach. Powinno wyrażać się w konkretnych czynach, podejmowanych wtedy, gdy drugi człowiek potrzebuje naszej pomocy. Każdy z nas zna takie sytuacje. Wiemy, że ktoś z rodziny jest chory i warto byłoby go odwiedzić. Myślimy jednak: „Pojadę w przyszłym tygodniu”. Od dawna nie rozmawialiśmy ze starszym sąsiadem, ale tłumaczymy sobie: „Zajrzę do niego, kiedy będę miał więcej czasu”. Ktoś prosi nas o pomoc, a my odpowiadamy: „Teraz nie mogę, może innym razem”. Oczywiście mamy swoje obowiązki i nie zawsze możemy natychmiast odpowiedzieć na potrzeby drugiego człowieka. Problem zaczyna się jednak wtedy, gdy odkładanie dobra staje się naszym przyzwyczajeniem. Czasami nie chodzi nawet o brak czasu, ale o wygodę. Pomoc drugiemu człowiekowi wymaga przecież wysiłku, zmiany planów, a niekiedy rezygnacji z własnych przyjemności. Łatwiej więc powiedzieć sobie: „Zrobię to później”. Tymczasem dobro, które możemy uczynić dzisiaj, nie zawsze będzie możliwe jutro.
Święty Jakub Apostoł napisał: „Kto zaś umie dobrze czynić, a nie czyni, grzeszy” (Jk 4,17). Są to słowa bardzo wymagające. Przypominają nam, że nie wystarczy unikać zła. Chrześcijanin powinien również starać się czynić dobro. Możemy współczuć człowiekowi choremu, ale jeżeli mamy możliwość go odwiedzić, samo współczucie nie wystarczy. Możemy żałować człowieka samotnego, ale czasami potrzebuje on przede wszystkim naszej obecności. Możemy wiedzieć, że ktoś znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, ale dopiero konkretna pomoc sprawia, że nasze współczucie staje się uczynkiem miłosierdzia. Pan Jezus w przypowieści o miłosiernym Samarytaninie pokazuje człowieka, który nie odłożył pomocy na później. Zobaczył rannego, zatrzymał się i opatrzył jego rany. Nie powiedział: „Teraz się spieszę, pomogę ci, kiedy będę wracał”. Miłosierdzie Samarytanina polegało nie tylko na tym, że dostrzegł cierpienie, ale również na tym, że odpowiedział na nie bez zbędnej zwłoki.
Warto pamiętać, że niektórych rzeczy nie da się nadrobić. Czasami odkładamy odwiedziny u starszej osoby, rozmowę z kimś bliskim czy pojednanie z człowiekiem, z którym od dawna pozostajemy w konflikcie. Wydaje nam się, że zawsze będzie jeszcze czas. Tymczasem życie pokazuje, że nie każda okazja powraca. Może się zdarzyć, że zabraknie już możliwości spotkania, rozmowy czy wypowiedzenia dobrego słowa. Nie chodzi o to, aby żyć w ciągłym pośpiechu albo poczuciu winy. Chodzi raczej o świadomość, że czas, który możemy ofiarować drugiemu człowiekowi, jest również darem miłosierdzia.
Katecheza, 4 października 2026
Zauważyć człowieka obok siebie – miłosierdzie w codzienności.
W Ewangelii według św. Łukasza Pan Jezus opowiada przypowieść o człowieku, który został napadnięty przez zbójców. Pobity i ograbiony leżał przy drodze. Przechodził tamtędy kapłan, zobaczył go, ale poszedł dalej. Podobnie zachował się lewita. Dopiero Samarytanin, „gdy go zobaczył, wzruszył się głęboko” (por. Łk 10,30–33). Zatrzymał się, opatrzył jego rany i zatroszczył się o niego. Wszyscy trzej zobaczyli tego samego człowieka. Tylko jeden jednak naprawdę dostrzegł jego cierpienie.
Żyjemy coraz szybciej. Mamy wiele obowiązków, własnych problemów i planów. Często gdzieś się spieszymy i myślimy o tym, co jeszcze musimy zrobić. W takim pośpiechu łatwo przestać zauważać ludzi. Możemy codziennie spotykać tę samą osobę i nigdy nie zapytać, jak się czuje. Możemy mieszkać obok starszego człowieka i nie wiedzieć, że jest samotny. Możemy pracować z kimś, kto przeżywa trudny czas, ale ponieważ się uśmiecha, zakładamy, że wszystko jest w porządku. Tymczasem każdy uczynek miłosierdzia zaczyna się od zauważenia człowieka i jego potrzeby. Trudno odwiedzić chorego, jeżeli nie dostrzeżemy jego samotności. Trudno pocieszyć strapionego, jeżeli nie zauważymy jego smutku. Trudno pomóc potrzebującemu, jeśli przejdziemy obok niego obojętnie.
Kiedy słyszymy słowo „potrzebujący”, często myślimy o człowieku głodnym, bezdomnym albo ciężko chorym. Są jednak potrzeby, których nie widać na pierwszy rzut oka. Można mieć dom, pracę i wszystko, czego potrzeba do życia, a jednocześnie być bardzo samotnym. Można się uśmiechać, a w sercu przeżywać smutek. Można znajdować się wśród wielu ludzi, a mimo to czuć, że nikt naprawdę się nami nie interesuje. Dlatego czasami początkiem uczynku miłosierdzia będzie zwykłe pytanie: „Jak się czujesz?”, „Czy wszystko w porządku?”, „Czy mogę ci w czymś pomóc?”
W przypowieści Jezusa ważne jest nie tylko to, że Samarytanin zobaczył rannego. On przede wszystkim zatrzymał się. Zatrzymanie się przy drugim człowieku zawsze coś kosztuje. Trzeba poświęcić czas, czasami zmienić swoje plany albo zrezygnować z własnej wygody. Samarytanin nie poprzestał jednak na współczuciu. Opatrzył rany człowieka, zawiózł go w bezpieczne miejsce i zatroszczył się o niego. Miłosierdzie przeszło od zauważenia człowieka do konkretnego czynu. Tak właśnie postępował Pan Jezus. W tłumie potrafił dostrzec pojedynczego człowieka. Zauważył Zacheusza siedzącego na drzewie. Zatrzymał się przy niewidomym Bartymeuszu. Dostrzegał chorych, samotnych i odrzuconych. Jezus nie patrzył jedynie na tłum. Widział konkretnego człowieka i jego potrzebę.
Być może obok nas nie leży człowiek pobity przez zbójców. Są jednak ludzie, których każdego dnia mijamy. Może jest to starszy sąsiad. Może ktoś z rodziny, kto ostatnio stał się milczący. Może człowiek w pracy, który przeżywa trudny czas. Nie zawsze będziemy mogli rozwiązać jego problemy. Możemy jednak zrobić coś bardzo ważnego – zauważyć go i dać mu odczuć, że nie jest sam. Uczynki miłosierdzia nie zawsze zaczynają się od wielkich czynów. Często ich początkiem jest spojrzenie, pytanie, rozmowa i chwila poświęconego czasu.
Katecheza, 27 września 2026
Miłosierdzie w trudnych relacjach.
Święty Paweł w Liście do Kolosan zachęca: „Znoście siebie nawzajem i wybaczajcie sobie, jeśli ktoś ma zarzut przeciw drugiemu” (Kol 3,13). Słowa te przypominają nam, że miłosierdzie jest potrzebne nie tylko wobec ludzi chorych, ubogich czy skrzywdzonych. Potrzebujemy go również w naszych codziennych relacjach – szczególnie wtedy, gdy spotykamy osoby, z którymi trudno nam się porozumieć. Każdy z nas zna takich ludzi. Ktoś ciągle narzeka, ktoś chce zawsze mieć rację, ktoś łatwo się obraża, inny mówi zbyt dużo albo nie potrafi słuchać. Czasami wystarczy odmienny charakter, sposób patrzenia na świat czy inne przyzwyczajenia, aby wspólne przebywanie stało się trudne. Pan Bóg stworzył nas różnymi. Mamy różne charaktery, temperamenty, doświadczenia i sposoby reagowania. To, co dla jednego jest zupełnie normalne, dla drugiego może być trudne do zaakceptowania. Problem zaczyna się wtedy, gdy oczekujemy, że inni będą myśleli, zachowywali się i reagowali dokładnie tak jak my.
Pan Jezus powiedział: „Jeśli bowiem miłujecie tych, którzy was miłują, cóż za nagrodę mieć będziecie?” (Mt 5,46). Łatwo jest być dobrym dla człowieka, z którym dobrze się rozumiemy. Znacznie trudniej zachować życzliwość wobec kogoś, kto nas denerwuje albo ma zupełnie inny charakter, sposób patrzenia na świat czy inne poglądy polityczne. Chrześcijańska miłość nie oznacza, że z każdym musimy być blisko. Nie ze wszystkimi stworzymy przyjaźń i nie z każdym będziemy dobrze się rozumieli. Miłość oznacza natomiast, że nie chcę drugiego człowieka krzywdzić, poniżać ani przekreślać. Staram się go szanować, dobrze o nim mówić i – jeżeli potrzebuje pomocy – nie odwracać się od niego tylko dlatego, że trudno nam się porozumieć.
Święty Paweł używa bardzo ciekawego określenia: „Znoście siebie nawzajem”. Nie mówi, że zawsze będziemy się doskonale rozumieli. Wie, że wspólne życie wymaga cierpliwości. Dotyczy to przede wszystkim naszych najbliższych relacji. W rodzinie dobrze znamy swoje mocne strony, ale również słabości. W pracy spotykamy osoby o różnych charakterach. Podobnie jest we wspólnocie, parafii czy wśród znajomych. Czasami miłosierdzie będzie więc polegało na tym, że nie odpowiemy ostrym słowem na ostre słowo. Innym razem, że nie będziemy po raz kolejny wypominać czyjejś słabości. Jeszcze innym, że spokojnie wysłuchamy człowieka, choć wiemy, że rozmowa z nim wymaga od nas cierpliwości. To niewielkie rzeczy, ale właśnie z takich drobnych decyzji budują się nasze relacje i w takich sytuacjach okazujemy innym miłosierdzie.
Katecheza, 20 września 2026
Przebaczyć nie znaczy zapomnieć – jak żyć z krzywdą, która pozostaje w pamięci ?
Święty Mateusz opisuje w swojej Ewangelii scenę, w której Piotr pyta Jezusa: „Panie, ile razy mam przebaczyć, jeśli mój brat zawini względem mnie? Czy aż siedem razy?”. Jezus odpowiada: „Nie mówię ci, że aż siedem razy, lecz aż siedemdziesiąt siedem razy” (Mt 18,21–22). Przebaczenie zajmuje bardzo ważne miejsce w życiu chrześcijanina. Jednocześnie należy do najtrudniejszych wymagań Ewangelii. Łatwo o nim mówić, dopóki sami nie zostaniemy naprawdę skrzywdzeni.
Kiedy ktoś nas skrzywdził, czasami słyszymy rady: „Zapomnij o tym”, „Nie wracaj już do tego”. Tymczasem przebaczenie nie polega na udawaniu, że nic się nie wydarzyło. Jeżeli ktoś został oszukany, zdradzony, poniżony czy niesprawiedliwie potraktowany, powstała prawdziwa rana. Przebaczenie nie oznacza nazywania zła dobrem ani pomniejszania doznanej krzywdy. Oznacza raczej: „Stało się coś złego, ale nie chcę odpowiadać złem na zło”. Nie możemy nakazać naszej pamięci, aby usunęła bolesne wydarzenia. Niektóre krzywdy pamiętamy przez wiele lat. Sam fakt, że o nich pamiętamy, nie oznacza jeszcze, że nie przebaczyliśmy. Ważniejsze jest to, co robimy z pamięcią o krzywdzie. Możemy ciągle ją rozdrapywać, pielęgnować gniew i myśleć o odwecie. Możemy jednak powiedzieć: „Pamiętam, nadal mnie to boli, ale nie chcę żyć nienawiścią”. Przebaczyć nie znaczy wymazać przeszłość. Przebaczyć znaczy nie pozwolić, aby doznana krzywda kierowała moją przyszłością.
Najpiękniejszy przykład przebaczenia daje nam sam Jezus. Kiedy umierał na krzyżu, był wyśmiewany, poniżany i otoczony przez ludzi, którzy zadawali Mu cierpienie. Właśnie wtedy powiedział: „Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią” (Łk 23,34). Jezus nie odpowiada nienawiścią na nienawiść. Pokazuje, że przebaczenie zaczyna się od decyzji: nie chcę, aby zło, które ktoś mi wyrządził, rodziło kolejne zło we mnie.
Przebaczenie nie zawsze oznacza, że relacja z drugim człowiekiem od razu stanie się taka jak wcześniej. Można komuś przebaczyć, a jednocześnie oczekiwać przeprosin i naprawienia krzywdy. Można przebaczyć, ale nie odzyskać od razu utraconego zaufania. Zaufanie i przebaczenie nie są tym samym. Jeżeli ktoś ciągle krzywdzi i nie chce zmienić swojego postępowania, mamy prawo postawić granice. Miłosierdzie nie oznacza zgody na dalsze krzywdzenie. Nie każdą krzywdę potrafimy przebaczyć natychmiast. Czasami przebaczenie jest długą drogą. Możemy wtedy powiedzieć Bogu: „Chcę przebaczyć, ale jeszcze nie potrafię”. Już samo pragnienie uwolnienia się od nienawiści może być początkiem przemiany. Pomocna może być modlitwa za osobę, która nas skrzywdziła.
Przebaczamy przede wszystkim dlatego, że sami żyjemy dzięki przebaczeniu Boga. W modlitwie „Ojcze nasz” prosimy: „Odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom”. Ale przebaczenie jest potrzebne również nam samym. Jeżeli przez wiele lat nosimy w sobie gniew, człowiek, który nas skrzywdził, nadal w pewien sposób wpływa na nasze życie. Krzywda wydarzyła się dawno temu, a jednak ciągle żyje w naszym sercu. Przebaczenie nie zmienia przeszłości, ale może sprawić, że przeszłość przestanie kierować naszym życiem. Nie jest więc zwycięstwem człowieka, który nas skrzywdził. Jest uwolnieniem naszego własnego serca od nienawiści i pragnienia odwetu.
Katecheza, 13 września 2026
Dać człowiekowi drugą szansę – miłosierdzie, które pozwala zacząć od nowa.
W Ewangelii według św. Łukasza czytamy historię Zacheusza – zwierzchnika celników i człowieka bardzo bogatego. Celnicy nie cieszyli się dobrą opinią. Wielu z nich wykorzystywało swoją pozycję, pobierało od ludzi zbyt wysokie opłaty i w ten sposób się bogaciło. Dlatego Zacheusz był człowiekiem, którego inni nie darzyli szacunkiem. Pewnego dnia do Jerycha przybył Jezus. Zacheusz bardzo chciał Go zobaczyć, ale ponieważ był niskiego wzrostu, wszedł na drzewo. Kiedy Jezus znalazł się w tym miejscu, spojrzał w górę i powiedział: „Zacheuszu, zejdź prędko, albowiem dziś muszę się zatrzymać w twoim domu” (Łk 19,5). Ludzie, którzy obserwowali spotkanie Jezusa z Zacheuszem, byli oburzeni. Mówili: „Do grzesznika poszedł w gościnę” (Łk 19,7). Dla nich Zacheusz był grzesznikiem i takim miał już pozostać. Jezus patrzył na niego inaczej. Nie oznacza to, że uważał jego wcześniejsze postępowanie za dobre. Zło pozostaje złem, a krzywda krzywdą. Jezus wiedział jednak, że człowiek jest kimś więcej niż tylko sumą swoich grzechów. Widział w Zacheuszu nie tylko to, kim był do tej pory, ale również to, kim może się stać.
My często postępujemy inaczej. Kiedy ktoś popełni grzech, łatwo mówimy: „On już taki jest”, „Ona się nigdy nie zmieni”, „Z niego nic dobrego nie będzie”. W ten sposób zamykamy człowieka w jego przeszłości. Zwróćmy uwagę, że Jezus nie rozpoczął spotkania z Zacheuszem od wypominania mu grzechów. Nie powiedział: „Najpierw napraw wszystko, co zrobiłeś, a później porozmawiamy”. Najpierw powiedział: „Dziś muszę się zatrzymać w twoim domu”. I właśnie to spotkanie zaczęło przemieniać Zacheusza. Powiedział on do Jezusa: „Panie, oto połowę mego majątku daję ubogim, a jeśli kogoś w czymś skrzywdziłem, zwracam poczwórnie” (por. Łk 19,8). Nie skończyło się więc na pięknych słowach. Zacheusz zrozumiał, że jeśli naprawdę chce rozpocząć nowe życie, powinien naprawić wyrządzone zło.
To bardzo ważna lekcja. Druga szansa nie oznacza udawania, że nic się nie wydarzyło. Jeżeli kogoś skrzywdziłem, powinienem przeprosić. Jeżeli coś zabrałem – oddać. Jeżeli powiedziałem o kimś nieprawdę – sprostować ją. Prawdziwe nawrócenie prowadzi do zmiany życia oraz, na ile jest to możliwe, do naprawienia wyrządzonej krzywdy. Danie drugiej szansy nie oznacza również naiwności. Można komuś przebaczyć, a jednocześnie oczekiwać, że poniesie konsekwencje swoich czynów. Można pozwolić mu rozpocząć od nowa, ale nie trzeba natychmiast obdarzać go takim samym zaufaniem jak wcześniej. Zaufanie można stracić bardzo szybko, natomiast jego odbudowanie często wymaga czasu. Miłosierdzie mówi więc: „Nie przekreślam cię. Możesz się zmienić. Pokaż jednak swoim życiem, że naprawdę chcesz iść nową drogą”.
Pismo Święte pokazuje wielu ludzi, którym Bóg dał kolejną szansę. Święty Piotr trzy razy zaparł się Jezusa, a mimo to Chrystus ponownie mu zaufał. Święty Paweł prześladował chrześcijan, a później stał się jednym z największych głosicieli Ewangelii. Dobry łotr w ostatnich chwilach życia zwrócił się do Jezusa i usłyszał: „Dziś będziesz ze Mną w raju” (Łk 23,43). Bóg nie zamyka człowieka w jego przeszłości. Zawsze pozostawia otwartą drogę powrotu. A czy my potrafimy robić podobnie?
Katecheza, 6 września 2026
„Nie sądźcie, a nie będziecie sądzeni” – miłosierdzie w patrzeniu na drugiego człowieka
Pan Jezus powiedział: „Nie sądźcie, a nie będziecie sądzeni; nie potępiajcie, a nie będziecie potępieni; odpuszczajcie, a będzie wam odpuszczone” (Łk 6,37). Słowa te pokazują nam kolejny, bardzo ważny wymiar miłosierdzia. Miłosierdzie wyraża się nie tylko w tym, co robimy dla drugiego człowieka, co do niego mówimy i jak się za niego modlimy. Miłosierdzie zaczyna się jeszcze wcześniej – od tego, jak patrzymy na drugiego człowieka i co o nim myślimy.
Każdemu z nas zdarza się oceniać innych. Widzimy czyjeś zachowanie i bardzo szybko wyciągamy wnioski: „On jest leniwy”, „Ona jest egoistką”, „Z nim zawsze są problemy”, „Ona myśli tylko o sobie”. Czasami wystarczy jedna sytuacja, jedno zdanie albo zasłyszana od kogoś historia, abyśmy wydali opinię o człowieku. Problem polega na tym, że najczęściej znamy tylko niewielką część jego życia. Nie wiemy przecież, co dzieje się w jego domu. Nie znamy wszystkich doświadczeń, które nosi w swoim sercu. Nie wiemy, z czym się zmaga, czego się boi ani dlaczego zachował się właśnie w taki sposób. To, co widzimy, jest często tylko małym fragmentem znacznie większej historii.
Oczywiście nie oznacza to, że nie wolno nam oceniać ludzkich czynów. Jeżeli ktoś kłamie, kradnie, poniża innych czy wyrządza krzywdę, trzeba jasno powiedzieć, że takie zachowanie jest złe. Chrześcijańskie miłosierdzie nie polega na udawaniu, że zło nie istnieje. Czym innym jest jednak powiedzieć: „To, co zrobiłeś, było złe”, a czym innym stwierdzić: „Jesteś złym człowiekiem i nic dobrego już z ciebie nie będzie”. Możemy ocenić czyn. Nie znamy jednak całego serca człowieka. Ono znane jest tylko Bogu. Bardzo wyraźnie pokazuje to Ewangelia opwiadająca o kobiecie pochwyconej na cudzołóstwie. Przyprowadzono ją do Jezusa i postawiono na środku. Wszyscy wiedzieli, co zrobiła. Dla otaczających ją ludzi właściwie przestała być człowiekiem. Stała się przede wszystkim „grzesznicą”, którą należało osądzić i ukarać. Wtedy Jezus powiedział: „Kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci w nią kamieniem” (J 8,7). Po tych słowach oskarżyciele zaczęli odchodzić. W końcu pozostał tylko Jezus i kobieta. Chrystus zapytał ją: „Nikt cię nie potępił?”. Odpowiedziała: „Nikt, Panie”. Wtedy usłyszała: „I Ja ciebie nie potępiam. Idź, a od tej chwili już nie grzesz” (por. J 8,10–11). W tej sytuacji widzimy, czym jest prawdziwe miłosierdzie. Jezus nie powiedział kobiecie, że nic złego się nie wydarzyło. Nie nazwał jej grzechu dobrem. Powiedział przecież: „Już nie grzesz”. Jednocześnie nie przekreślił człowieka z powodu popełnionego grzechu. Dał tej kobiecie możliwość rozpoczęcia życia od nowa. Miłosierdzie nie mówi, że zło jest dobre. Miłosierdzie mówi, że człowiek jest większy niż zło, które popełnił.
Pan Jezus był bardzo wymagający wobec zła, ale jednocześnie niezwykle miłosierny wobec ludzi. Spotykał się z tymi, których inni odrzucali. Rozmawiał z Samarytanką. Zatrzymał się przy Zacheuszu. Pozwolił podejść do siebie grzesznikom. Nie patrzył na człowieka wyłącznie przez pryzmat jego przeszłości. Widział również to, kim ten człowiek może się stać.
Katecheza, 30 sierpnia 2026
Trzy sposoby realizacji miłosierdzia – czyn, słowo, modlitwa.
Święta Siostra Faustyna Kowalska zapisała w swoim „Dzienniczku” bardzo ważne słowa, które usłyszała od Pana Jezusa: „Podaję ci trzy sposoby czynienia miłosierdzia bliźnim: pierwszy – czyn, drugi – słowo, trzeci – modlitwa”. Jezus dodał również: „W tych trzech stopniach zawiera się pełnia miłosierdzia” (Dz. 742). Miłosierdzie nie jest tylko uczuciem. Nie wystarczy wzruszyć się cierpieniem drugiego człowieka, powiedzieć, że jest nam go żal, a później przejść obok niego obojętnie. Prawdziwe miłosierdzie powinno prowadzić do konkretnej postawy wobec bliźniego. Jezus wskazuje nam trzy drogi: czyn, słowo i modlitwę.
Pierwszym sposobem realizacji miłosierdzia jest czyn. Pan Jezus bardzo wyraźnie pokazuje w Ewangelii, że nasza miłość do drugiego człowieka powinna wyrażać się w konkretnym działaniu. Powiedział przecież: „Byłem głodny, a daliście Mi jeść; byłem spragniony, a daliście Mi pić; byłem przybyszem, a przyjęliście Mnie; byłem nagi, a przyodzialiście Mnie; byłem chory, a odwiedziliście Mnie; byłem w więzieniu, a przyszliście do Mnie” (Mt 25,35–36). Miłosierdzie zaczyna się więc wtedy, kiedy dostrzegamy człowieka, który czegoś potrzebuje, i próbujemy mu pomóc przez konkretny uczynek. Pan Jezus powiedział św. Faustynie: „Nawet wiara najsilniejsza nic nie pomoże bez uczynków” (Dz. 742). Wiara nie może więc ograniczać się jedynie do modlitwy czy pięknych słów. Powinna być widoczna w sposobie, w jaki traktujemy innych ludzi.
Nie zawsze jednak jesteśmy w stanie pomóc drugiemu człowiekowi poprzez konkretny czyn. Czasami nie mamy odpowiednich możliwości albo nie potrafimy rozwiązać czyjegoś problemu. Wtedy pozostaje drugi sposób czynienia miłosierdzia – słowo. Słowo posiada ogromną siłę. Może człowieka zranić, ale może również podnieść go na duchu. Jedno zdanie wypowiedziane w gniewie może pozostać w czyjejś pamięci przez wiele lat. Podobnie jedno dobre słowo może dać człowiekowi siłę w bardzo trudnej chwili. Pan Jezus uczył: „Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią” (Mt 5,7). Warto więc zastanowić się, czy nasze słowa przynoszą innym pokój, czy raczej pozostawiają po sobie ból.
Trzecim sposobem czynienia miłosierdzia jest modlitwa. Może się wydawać, że jest ona czymś najmniej konkretnym. Tymczasem Jezus stawia ją obok czynu i słowa. Są przecież sytuacje, w których nie możemy niczego zrobić. Człowiek, któremu chcielibyśmy pomóc, może znajdować się bardzo daleko. Możemy wiedzieć o czyjejś chorobie, cierpieniu czy trudnej sytuacji, ale nie mamy możliwości, aby ją zmienić. Wtedy zawsze pozostaje modlitwa. Możemy modlić się za chorego, za człowieka samotnego, za rodzinę przeżywającą trudności, za osobę poszukującą pracy, za ludzi dotkniętych wojną czy klęską żywiołową. Możemy modlić się również za tych, których osobiście nie znamy. Modlitwa ma jeszcze jedną niezwykłą cechę. Dzięki niej możemy okazywać miłosierdzie również tym, których nigdy nie spotkamy. Możemy modlić się za ludzi żyjących na drugim końcu świata, za cierpiących, za prześladowanych, a także za zmarłych. Nasze ręce nie wszędzie mogą dotrzeć, nasze słowa nie do każdego mogą trafić, ale modlitwa nie zna takich granic.
Katecheza, 23 sierpnia 2026
Uczynki miłosierne względem ciała – umarłych grzebać.
Kolejnym uczynkiem miłosierdzia względem ciała jest „umarłych grzebać”. Pismo Święte wielokrotnie ukazuje troskę o godny pochówek jako wyraz miłości, szacunku
i miłosierdzia. Szczególnie pięknym przykładem jest Tobiasz. Żyjąc na wygnaniu, z narażeniem własnego bezpieczeństwa grzebał ciała swoich rodaków, których pozostawiano bez pochówku. Mówi o sobie: „Jeżeli widziałem zwłoki któregoś z rodaków porzucone poza murami Niniwy, grzebałem je” (Tb 1,17). Nie był to dla niego jedynie obowiązek wynikający z tradycji. Był to czyn miłości wobec człowieka, który sam nie mógł już w żaden sposób odwdzięczyć się za okazane mu dobro.
Właśnie tutaj odkrywamy istotę tego uczynku miłosierdzia. Człowiek zmarły nie może nam już niczego dać. Nie podziękuje, nie odwzajemni przysługi, nie pochwali naszego działania. Dlatego troska o zmarłych jest jednym z najbardziej bezinteresownych uczynków miłości. Szczególne znaczenie ma dla nas pogrzeb samego Jezusa. Po Jego śmierci na krzyżu pojawia się Józef z Arymatei. Ewangelista mówi: „Józef zabrał ciało, owinął je w czyste płótno i złożył w swoim nowym grobie” (Mt 27,59–60). Był to gest wymagający odwagi. Jezus został przecież skazany i ukrzyżowany jak przestępca. Józef nie wstydził się jednak Jego ciała. Otoczył je szacunkiem i zapewnił Mu godny pochówek.
Kościół od początku otaczał ciała zmarłych wielkim szacunkiem. Ciało człowieka nie jest przecież tylko „rzeczą”, którą po śmierci można odrzucić. To ciało zostało stworzone przez Boga. To przez ciało człowiek kochał, pracował, modlił się, cierpiał i służył innym. Święty Paweł przypomina: „Czyż nie wiecie, że ciało wasze jest świątynią Ducha Świętego?” (1 Kor 6,19). Szacunek dla ciała nie kończy się więc wraz ze śmiercią.
Uczynek „umarłych grzebać” nie ogranicza się jedynie do zorganizowania pogrzebu. Możemy rozumieć go szerzej. Jest nim uczestnictwo w pogrzebie człowieka, szczególnie wtedy, gdy chcemy wesprzeć jego rodzinę. Jest nim troska o groby naszych bliskich. Jest nim pamięć o grobach opuszczonych i zapomnianych. Jest nim szacunek wobec cmentarza, który dla chrześcijanina jest miejscem świętym – miejscem modlitwy i oczekiwania na zmartwychwstanie.
Jest nim również modlitwa za zmarłych. Tutaj uczynek miłosierdzia względem ciała spotyka się z uczynkiem miłosierdzia względem duszy – „modlić się za żywych i umarłych”. Pismo Święte mówi o Judzie Machabeuszu, który polecił złożyć ofiarę za poległych. Autor natchniony komentuje: „Świętą i zbawienną jest myśl modlić się za umarłych, aby od grzechów byli uwolnieni” (por. 2 Mch 12,45–46). Dlatego chrześcijanin nie mówi tylko: „Będę cię pamiętał”. Robi coś więcej – modli się. Zamawia Mszę Świętą, ofiaruje Komunię Świętą, różaniec, odpusty, cierpienie czy dobre uczynki w intencji zmarłego. Jest to szczególny rodzaj miłości, ponieważ człowiek zmarły nie może nam już powiedzieć, czy tej modlitwy potrzebuje. My jednak z nadzieją powierzamy go miłosierdziu Boga.
„Umarłych grzebać” oznacza więc ostatecznie nie pozwolić, aby śmierć odebrała człowiekowi jego godność, a nam – nadzieję. Kiedy stoimy nad grobem bliskiego człowieka, widzimy ziemię, krzyż i zapisane na nagrobku imię. Wiara każe nam jednak patrzeć dalej. Przypomina słowa Jezusa: „Ja jestem zmartwychwstaniem i życiem”.
Katecheza, 16 sierpnia 2026
Uczynki miłosierne względem ciała – więźniów pocieszać.
Kolejnym uczynkiem miłosierdzia względem ciała jest „więźniów pocieszać”. Pan Jezus powiedział: „Byłem w więzieniu, a przyszliście do Mnie” (Mt 25,36). Są to słowa niezwykle wymagające. Łatwiej bowiem dostrzec Chrystusa w człowieku chorym, głodnym czy bezdomnym. Znacznie trudniej zobaczyć Go w kimś, kto dopuścił się zła i z tego powodu znalazł się w więzieniu. Jezus jednak nie mówi, że mamy pochwalać jego czyny. Przypomina natomiast, że nawet człowiek, który popełnił poważne zło, nie przestaje być człowiekiem i nie traci swojej godności.
Więzienie jest miejscem odbywania kary. Człowiek, który popełnił przestępstwo, powinien ponieść konsekwencje swojego czynu. Miłosierdzie nie oznacza przecież rezygnacji ze sprawiedliwości ani udawania, że nic złego się nie wydarzyło. Chrześcijaństwo uczy jednak, że czym innym jest potępienie złego czynu, a czym innym całkowite przekreślenie człowieka. Można powiedzieć: „To, co zrobiłeś, było złe”, a jednocześnie wierzyć, że człowiek może uznać swoją winę, żałować, naprawić wyrządzone zło – na ile jest to możliwe – i rozpocząć nowe życie.
Pobyt w więzieniu wiąże się z wieloma trudnymi doświadczeniami. Jest to przede wszystkim utrata wolności, ale także rozłąka z rodziną, samotność, wstyd, poczucie odrzucenia i niepewność dotycząca przyszłości. Niejeden człowiek zaczyna wtedy zadawać sobie pytania: Czy ktoś jeszcze na mnie czeka? Czy rodzina mi wybaczy? Czy po wyjściu z więzienia znajdę pracę? Czy będę potrafił rozpocząć życie od nowa? Czy Bóg może mi przebaczyć to, co zrobiłem? Właśnie w takich chwilach szczególnego znaczenia nabiera obecność drugiego człowieka. Czasami rozmowa, list, dobre słowo czy zapewnienie o modlitwie mogą obudzić nadzieję, która zaczęła już gasnąć. Człowiek pozbawiony wolności potrzebuje bowiem nie tylko odbyć karę, ale również uwierzyć, że jego życie nie musi zakończyć się na popełnionym złu.
Pismo Święte wielokrotnie pokazuje nam ludzi, którzy dopuścili się poważnych grzechów, a mimo to Bóg ich nie przekreślił. Święty Piotr zaparł się Jezusa, a później został pierwszym spośród Apostołów. Święty Paweł prześladował chrześcijan, a po spotkaniu z Chrystusem stał się jednym z największych głosicieli Ewangelii. Dobry łotr, ukrzyżowany obok Jezusa, sam przyznał, że ponosi słuszną karę za swoje czyny. Kiedy jednak zwrócił się do Chrystusa słowami: „Jezu, wspomnij na mnie, gdy przyjdziesz do swego królestwa”, usłyszał odpowiedź: „Dziś będziesz ze Mną w raju” (Łk 23,42–43). Ta scena pokazuje coś bardzo ważnego. Jezus nie powiedział, że zło popełnione przez tego człowieka nie miało znaczenia. Nie unieważnił również konsekwencji jego czynów. Dostrzegł jednak w nim skruchę i pragnienie przemiany. Do ostatniej chwili pozostawił mu otwartą drogę do miłosierdzia. Dla Boga żaden człowiek nie jest więc przypadkiem beznadziejnym.
Pięknym przykładem takiej postawy jest św. Jan Paweł II. 13 maja 1981 roku na placu św. Piotra został ciężko postrzelony przez Mehmeta Ali Agcę. Papież przeżył zamach, a dwa lata później udał się do więzienia, aby spotkać się ze swoim zamachowcem. Rozmawiał z nim osobiście i okazał mu przebaczenie. Nie oznaczało to, że uznał zamach za rzecz nieważną albo że sprzeciwiał się sprawiedliwej karze. Pokazał natomiast, że chrześcijanin może przebaczyć nawet temu, kto wyrządził mu wielką krzywdę.
„Więźniów pocieszać” nie oznacza więc jedynie odwiedzania zakładów karnych. Nie każdy ma taką możliwość ani nie każdy jest do tego powołany. Możemy jednak modlić się za więźniów, wspierać duszpasterstwo więzienne, pomagać rodzinom osób osadzonych, a także nie przekreślać tych, którzy po odbyciu kary próbują powrócić do normalnego życia. Jeżeli człowiek szczerze chce się zmienić, powinien otrzymać szansę. Bóg bowiem nigdy nie zamyka przed człowiekiem drogi powrotu.
Katecheza, 9 sierpnia 2026
Uczynki miłosierne względem ciała – chorych nawiedzać
Jednym z uczynków miłosierdzia względem ciała jest „chorych nawiedzać”. Sam Jezus powiedział: „Byłem chory, a odwiedziliście Mnie” (Mt 25,36). W tych prostych słowach Chrystus pokazuje, że każda wizyta u człowieka chorego jest jednocześnie spotkaniem z Nim samym. Nie mówi: „uleczyliście Mnie” czy „usunęliście moje cierpienie”, ale: „odwiedziliście Mnie”. Oznacza to, że już sama obecność przy cierpiącym ma wielką wartość w oczach Boga. Słowa Jezusa skłaniają nas do postawienia kilku ważnych pytań. Kim jest człowiek chory? Dlaczego odwiedziny są dla chorego tak ważne? Jak możemy wypełniać ten uczynek miłosierdzia we współczesnym świecie? Czy naprawdę dostrzegamy Chrystusa w człowieku cierpiącym?
Choroba jest jednym z najtrudniejszych doświadczeń ludzkiego życia. Nikt jej nie planuje ani nie pragnie. Potrafi zmienić codzienne obowiązki, odebrać siły, ograniczyć samodzielność i sprawić, że człowiek zaczyna czuć się ciężarem dla innych. Często największym cierpieniem nie jest sam ból fizyczny, ale samotność. Wielu chorych przyznaje, że najbardziej boli ich nie choroba, lecz poczucie opuszczenia. Gdy przestają odwiedzać ich znajomi, a telefon milknie, rodzi się przekonanie, że nie są już nikomu potrzebni. Chorzy potrzebują nie tylko lekarstw i profesjonalnej opieki, ale również obecności drugiego człowieka, który poświęci im czas, wysłucha ich i okaże życzliwość.
Święta Matka Teresa z Kalkuty mówiła, że największą chorobą współczesnego świata jest poczucie bycia niekochanym i niechcianym. Dlatego nie ograniczała swojej posługi jedynie do opatrywania ran i podawania lekarstw. Przede wszystkim dawała chorym swoją obecność, czułość i szacunek. Wiedziała, że człowiek potrzebuje nie tylko leczenia ciała, ale również miłości, która uzdrawia serce. Odwiedzanie chorych nie zawsze wymaga wielkich poświęceń. Czasem wystarczy kilka minut rozmowy, wspólna modlitwa, przeczytanie fragmentu Pisma Świętego, pomoc w codziennych obowiązkach czy zwykłe wysłuchanie drugiego człowieka. Nieraz największym darem jest cierpliwe milczenie i obecność. Chory nie oczekuje pięknych przemówień ani gotowych odpowiedzi na pytanie o sens cierpienia. Pragnie przede wszystkim wiedzieć, że nie został zapomniany.
Pan Jezus powiedział: „Po tym wszyscy poznają, że jesteście uczniami moimi, jeśli będziecie się wzajemnie miłowali” (J 13,35). Odwiedzanie chorych jest jedną z najpiękniejszych form takiej miłości. Wymaga czasu, cierpliwości i rezygnacji z własnej wygody, ale właśnie dlatego ma tak wielką wartość. Miłosierdzie nie polega jedynie na współczuciu, lecz na konkretnych czynach. Warto więc rozejrzeć się wokół siebie. Być może niedaleko mieszka starszy sąsiad, którego od dawna nikt nie odwiedził. Może ktoś z rodziny od wielu tygodni zmaga się z chorobą i czeka na zwykłą rozmowę. A może w naszej parafii są osoby, które z powodu wieku lub cierpienia nie mogą już uczestniczyć we Mszy Świętej. Dla nich nasza obecność może stać się znakiem, że Bóg o nich nie zapomniał. Odwiedzając chorego z miłości do Chrystusa, nie tylko niesiemy pomoc drugiemu człowiekowi. Bardzo często sami wracamy bogatsi o doświadczenie pokory, wdzięczności i głębszego spojrzenia na życie. To właśnie chorzy uczą nas, jak cenne są zdrowie, czas i obecność drugiego człowieka. A Pan Jezus zapewnia, że wszystko, co uczynimy jednemu z tych najmniejszych, Jemu samemu uczynimy.
Katecheza, 2 sierpnia 2026
Uczynki miłosierne względem ciała – podróżnych w dom przyjąć
W Księdze Rodzaju czytamy, że Abraham siedział u wejścia do swego namiotu, gdy ujrzał trzech nieznajomych. Natychmiast wyszedł im na spotkanie, zaprosił ich do siebie, obmył im nogi i przygotował posiłek. Dopiero później okazało się, że przyjmując wędrowców, gościł samego Boga (por. Rdz 18,1–8). Słowo Boże zachęca nas, abyśmy zastanowili się nad kilkoma pytaniami. Kim jest człowiek, którego możemy nazwać podróżnym? Czy ten uczynek miłosierdzia odnosi się jedynie do osób przemierzających dalekie drogi? W jaki sposób możemy go wypełniać we współczesnym świecie?
Dawniej przyjęcie podróżnego było często sprawą życia i śmierci. Wędrowcy przemierzali długie drogi pieszo, narażeni na głód, chłód i niebezpieczeństwa. Gospody były nieliczne, dlatego otwarcie domu dla nieznajomego było czymś naturalnym. Dzisiaj sytuacja wygląda inaczej. Hotele, schroniska i środki transportu sprawiają, że rzadko spotykamy ludzi proszących o nocleg. Nie oznacza to jednak, że ten uczynek miłosierdzia stracił swoje znaczenie. Współczesnym podróżnym jest często człowiek, który przybywa do naszego miasta, parafii czy miejsca pracy i nikogo tutaj nie zna. Może być nim student rozpoczynający naukę, osoba podejmująca nową pracę, rodzina, która przeprowadziła się do sąsiedztwa, pielgrzym przybywający do sanktuarium czy gość uczestniczący w uroczystości rodzinnej. Każdy z nich potrzebuje nie tylko dachu nad głową, ale również życzliwości, dobrego słowa i poczucia, że nie jest sam.
Autor Listu do Hebrajczyków przypomina: „Nie zapominajcie o gościnności; przez nią bowiem niektórzy, nie wiedząc o tym, aniołom dali gościnę” (Hbr 13,2). Nigdy nie wiemy, jakie znaczenie może mieć dla drugiego człowieka nasz prosty gest życzliwości. Czasami wystarczy zaprosić kogoś na wspólny posiłek, pomóc odnaleźć drogę, zainteresować się nowym sąsiadem czy znaleźć czas na rozmowę z osobą, która czuje się obca i zagubiona. Ten uczynek miłosierdzia realizujemy przede wszystkim przez otwartość na drugiego człowieka. Możemy serdecznie przyjąć gości, zainteresować się nowymi sąsiadami, pomóc pielgrzymom, wesprzeć osoby, które przyjechały z daleka do pracy lub na studia. Możemy także zaprosić do wspólnego stołu kogoś samotnego, kto od dawna nie doświadczył rodzinnego ciepła. Czasem wystarczy uśmiech, rozmowa czy pomoc w odnalezieniu się w nowym miejscu, aby ktoś poczuł się bezpiecznie i przestał być obcy.
Gościnność chrześcijańska nie polega na okazałym przyjęciu ani na bogato zastawionym stole. Jej istotą jest otwarte serce. Dom, w którym mieszka Chrystus, zawsze znajdzie miejsce dla drugiego człowieka. Warto pamiętać, że kiedy przyjmujemy potrzebującego z miłości do Boga, w rzeczywistości przyjmujemy samego Jezusa. A On zapewnia nas, że żaden gest miłosierdzia nie pozostanie bez nagrody.
Katecheza, 26 lipca 2026
Uczynki miłosierne co do ciała – nagich przyodziać
Ubranie to jedna z podstawowych potrzeb człowieka. Chroni przed zimnem i trudnymi warunkami atmosferycznymi, ale jego funkcja sięga znacznie głębiej. Brak odzieży, nagość, to nie tylko fizyczny chłód, ale przede wszystkim utrata godności, wstyd i poczucie bezbronności. Dlatego uczynek „nagich przyodziać” wykracza poza zwykłe przekazanie komuś ubrania. To gest przywracający drugiemu człowiekowi szacunek, poczucie bezpieczeństwa i należne mu miejsce w społeczeństwie.
W Piśmie Świętym motyw ubrania i nagości pojawia się już na pierwszych stronach Księgi Rodzaju. Po grzechu pierworodnym pierwsi ludzie, Adam i Ewa, uświadomili sobie swoją nagość i poczuli wstyd. Bóg nie zostawił ich w tym upokorzeniu – sam sporządził dla nich odzienie ze skór i przyodział ich (por. Rdz 3,21). Był to pierwszy akt miłosierdzia, w którym Stwórca osłonił ludzką słabość. Z kolei Prawo Mojżeszowe w Starym Testamencie surowo nakazywało troskę o ubogich: jeśli ktoś wziął w zastaw płaszcz bliźniego, musiał oddać go przed zachodem słońca, ponieważ dla biednego często było to jedyne okrycie na noc (por. Wj 22,25-26). W ten sposób Bóg uczył swój lud wrażliwości na najsłabszych.
W Nowym Testamencie uczynek ten zostaje przez Jezusa podniesiony do rangi kryterium, z którego będziemy sądzeni. W opisie sądu ostatecznego padają niezwykle wyraźne słowa: „Byłem nagi, a przyodzialiście Mnie” (Mt 25,36). Chrystus utożsamia się z każdym człowiekiem odartym z godności i pozbawionym podstawowych środków do życia. Co więcej, sam Jezus osobiście doświadczył najgłębszego bólu nagości podczas swojej męki. Zanim został ukrzyżowany, oprawcy odarli Go z szat (por. J 19,23), wystawiając na pośmiewisko. W świetle krzyża widzimy, że ofiarowując pomoc i odziewając ubogiego, dotykamy samego Zbawiciela.
Realizacja tego uczynku w codziennym życiu jest bardzo konkretna, ale wymaga odpowiedniego podejścia. Przekazując ubrania potrzebującym, czy to bezpośrednio, czy poprzez organizacje charytatywne, nie chodzi o to, by pozbyć się zniszczonych, bezużytecznych rzeczy i uspokoić własne sumienie. Miłosierdzie polega na tym, by dać drugiemu to, w czym sami nie wstydzilibyśmy się chodzić. Ponadto, nagość można rozumieć również w szerszym, duchowym sensie – jako odarcie kogoś z dobrego imienia, plotkowanie czy wystawianie czyichś słabości na widok publiczny. Miłosierdzie każe nam wtedy okrywać błędy i słabości bliźnich płaszczem dyskrecji i szacunku.
Uczynek „nagich przyodziać” przypomina nam, że chrześcijańska miłość zawsze musi przybierać materialny, namacalny kształt. Kiedy dzielimy się odzieżą z kimś potrzebującym, przekazujemy mu coś więcej niż tylko fizyczne ciepło. Dajemy mu czytelny znak, że szanujemy jego ludzką godność i że nie jest dla nas niewidzialny. W tak prostym geście – przekazaniu kurtki, butów czy koca – realizuje się Ewangelia, która osłania ludzką biedę i przywraca człowiekowi nadzieję.
Katecheza, 19 lipca 2026
Uczynki miłosierne co do ciała – spragnionych napoić
Pragnienie, podobnie jak głód, należy do najbardziej podstawowych potrzeb człowieka. Bez wody nie ma życia. Człowiek może przez pewien czas żyć bez pożywienia, ale bez dostępu do wody jego życie bardzo szybko znajduje się w niebezpieczeństwie. Dlatego podanie wody spragnionemu jest jednym z najprostszych, a jednocześnie najbardziej podstawowych gestów troski o drugiego człowieka.
W Piśmie Świętym woda ma bardzo głębokie znaczenie. Jest przede wszystkim znakiem życia i Bożego błogosławieństwa. Naród izraelski szczególnie mocno doświadczył tego podczas wędrówki przez pustynię. Kiedy Izraelitom zabrakło wody, zaczęli narzekać i pytać Mojżesza: „Czy po to wyprowadziłeś nas z Egiptu, aby nas, nasze dzieci i nasze bydło wydać na śmierć z pragnienia?” (por. Wj 17,3). Bóg nie pozostał obojętny na ich wołanie. Polecił Mojżeszowi uderzyć laską w skałę, z której wypłynęła woda. W ten sposób Bóg pokazał, że troszczy się o swój lud i daje mu to, czego potrzebuje do życia. Temat pragnienia pojawia się również w Ewangelii. Każdy kubek wody podany spragnionemu może więc stać się gestem miłości wobec Chrystusa. Jezus mówi o tym bardzo konkretnie: „Kto poda kubek świeżej wody do picia jednemu z tych najmniejszych, dlatego że jest uczniem, zaprawdę, powiadam wam, nie utraci swojej nagrody” (por. Mt 10,42). W oczach Boga nawet najmniejszy gest miłości ma wielką wartość.
Warto zwrócić uwagę, że Jezus mówi właśnie o kubku wody. Nie wymaga rzeczy wielkich i niezwykłych. Nie każdy człowiek może dokonywać wielkich dzieł, ale każdy może zrobić coś małego dla drugiego. Czasami właśnie taki prosty gest może mieć ogromne znaczenie. Szczególnym momentem, w którym Jezus doświadcza pragnienia, jest Jego męka na krzyżu. W Ewangelii według św. Jana słyszymy Jego słowa: „Pragnę” (J 19,28). Jezus, który wcześniej obiecywał ludziom wodę żywą, sam teraz cierpi z powodu pragnienia. Te słowa przypominają nam, że Chrystus naprawdę przyjął ludzkie ciało i doświadczył ludzkiego cierpienia.
„Spragnionych napoić” to uczynek bardzo prosty, ale właśnie w tej prostocie kryje się jego piękno. Przypomina nam, że miłosierdzie nie zawsze wymaga wielkich i niezwykłych czynów. Czasami wystarczy dostrzec potrzebę drugiego człowieka i odpowiedzieć na nią prostym gestem. Kiedy podajemy spragnionemu kubek wody, dajemy mu coś koniecznego do życia. Ale jako chrześcijanie dajemy mu również coś więcej. Pokazujemy, że nie jest nam obojętny, że dostrzegamy jego potrzebę i chcemy mu pomóc. A wtedy zwykły kubek wody może stać się znakiem miłosierdzia i świadectwem Bożej miłości.
Katecheza, 12 lipca 2026
Uczynki miłosierne co do ciała – głodnych nakarmić
Rozpoczynamy nowy cykl katechez poświęconych uczynkom miłosierdzia względem ciała. Są to bardzo konkretne czyny, przez które chrześcijanin odpowiada na najbardziej podstawowe potrzeby drugiego człowieka. Pierwszym z nich jest „głodnych nakarmić”. Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że chodzi jedynie o podzielenie się pokarmem z osobą, która nie ma co jeść. Oczywiście jest to najprostsze i najbardziej dosłowne znaczenie tego uczynku. Jednak chrześcijańska miłość każe spojrzeć głębiej. Nakarmić głodnego to przede wszystkim dostrzec człowieka, który czegoś potrzebuje, i nie pozostać wobec tej potrzeby obojętnym.
Głód jest jednym z najbardziej podstawowych doświadczeń człowieka. Kiedy brakuje pożywienia, trudno myśleć o czymkolwiek innym. Dlatego troska o głodnych jest wyrazem szacunku dla ludzkiego życia i godności. Człowiek nie może przejść obojętnie obok drugiego, który cierpi z powodu braku tego, co konieczne do życia. Już na kartach Starego Testamentu Bóg przypomina swojemu ludowi, aby troszczył się o ubogich i potrzebujących. Izraelici dobrze pamiętali, że sami doświadczyli głodu i niewoli. Dlatego Prawo nakazywało pozostawiać część plonów na polach dla ubogich, wdów, sierot i cudzoziemców. To, co człowiek posiada, nie jest wyłącznie jego własnością. Jest również darem, którym ma się dzielić z innymi. W Ewangelii szczególnie wymowny na ten temat jest opis rozmnożenia chleba. Gdy uczniowie chcą odesłać głodny tłum, Jezus mówi do nich: „Wy dajcie im jeść” (Mt 14,16). To krótkie zdanie jest skierowane również do nas. Jezus nie pyta, czy problem głodu istnieje. Pyta raczej, co my jesteśmy gotowi zrobić, aby go zmniejszyć. Uczniowie widzieli tylko pięć chlebów i dwie ryby. Wydawało im się, że to zbyt mało. Jezus pokazuje jednak, że nawet niewielki dar może stać się wielkim dobrem, jeśli zostanie złożony w Jego ręce. Często myślimy, że nasze możliwości są zbyt małe, aby komuś pomóc. Tymczasem Bóg potrafi pomnożyć nawet najdrobniejszy gest miłości.
Jeszcze mocniej Jezus mówi o tym w opisie sądu ostatecznego. W Ewangelii według św. Mateusza czytamy słowa: „Byłem głodny, a daliście Mi jeść” (Mt 25,35). Co zaskakujące, Jezus nie mówi: „Nakarmiliście biednych”, ale „Mnie nakarmiliście”. Oznacza to, że w każdym człowieku potrzebującym obecny jest sam Chrystus. Każdy gest pomocy okazany głodnemu staje się gestem miłości wobec Jezusa. To właśnie ten fragment pokazuje, że uczynki miłosierdzia nie są jedynie dodatkiem do życia chrześcijańskiego. Są jednym z najważniejszych sprawdzianów naszej wiary. Nie wystarczy znać Ewangelię. Trzeba nią żyć.
Święty Jan Apostoł stawia bardzo konkretne pytanie: „Jeśliby ktoś posiadał majętność tego świata i widział, że brat jego cierpi niedostatek, a zamknął przed nim swe serce, jak może trwać w nim miłość Boga?” (por. 1 J 3,17). Miłość nie polega jedynie na dobrych uczuciach. Prawdziwa miłość staje się czynem. Nie każdy z nas będzie mógł nakarmić setki ludzi. Ale każdy może zrobić coś dobrego. Możemy podzielić się posiłkiem z potrzebującym, wesprzeć jadłodajnię dla ubogich, przygotować paczkę żywnościową dla rodziny w trudnej sytuacji czy po prostu nie marnować jedzenia. To właśnie od takich małych gestów zaczyna się wielkie dobro.
Rozpoczynając rozważanie na temat uczynków miłosierdzia względem ciała, warto zapamiętać jedną prostą prawdę. Chrześcijaństwo nie jest religią pięknych słów, ale konkretnych czynów. Kiedy karmimy głodnego, nie dajemy mu jedynie chleba. Dajemy mu także znak, że nie jest sam, że jego życie ma wartość i że Bóg o nim pamięta. A wtedy zwykły kawałek chleba może stać się świadectwem Bożej miłości.
Katecheza, 5 lipca 2026
Modlić się za żywych i umarłych
Ostatnim z uczynków miłosierdzia względem duszy jest „modlić się za żywych i zmarłych”. Modlitwa za innych jest znakiem, że nie jesteśmy sami. Bóg stworzył nas jako wspólnotę. To, co przeżywa jeden człowiek, nigdy nie jest obojętne dla drugiego. Dlatego chrześcijanin nie modli się wyłącznie za siebie. Wstawia się również za rodziną, przyjaciółmi, sąsiadami, ludźmi cierpiącymi, chorymi, prześladowanymi, a także za tymi, których być może nigdy nie spotka.
Już w Starym Testamencie odnajdujemy piękne przykłady modlitwy wstawienniczej. Gdy naród izraelski dopuścił się grzechu, Mojżesz stanął przed Bogiem i błagał o przebaczenie dla swojego ludu. Nie myślał tylko o własnym zbawieniu, ale wziął odpowiedzialność za innych. Pokazuje nam w ten sposób, że modlitwa jest także wyrazem troski o drugiego człowieka. Jezus przez całe swoje życie modlił się za innych. Szczególnie poruszające są Jego słowa wypowiedziane podczas Ostatniej Wieczerzy, kiedy modlił się nie tylko za Apostołów, ale także za wszystkich, którzy dzięki ich świadectwu uwierzą w Niego: „Nie tylko za nimi proszę, ale i za tymi, którzy dzięki ich słowu będą wierzyć we Mnie” (J 17,20). W ten sposób Jezus obejmuje swoją modlitwą również każdego z nas. Najbardziej niezwykłą modlitwę Jezus zanosi jednak na krzyżu. Pośród cierpienia modli się za tych, którzy Go skrzywdzili: „Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią” (Łk 23,34). Nawet w chwili śmierci nie przestaje troszczyć się o ludzi. Uczy nas, że modlitwa powinna obejmować nie tylko tych, których kochamy, ale także tych, którzy nas zranili.
Kościół od swoich początków modlił się także za zmarłych. W Drugiej Księdze Machabejskiej czytamy, że Juda Machabeusz polecił złożyć ofiarę za poległych żołnierzy, „aby zostali uwolnieni od grzechu” (por. 2 Mch 12,43–45). Autor księgi dodaje, że była to „święta i pobożna myśl”. Ten fragment pokazuje, że pamięć o zmarłych nie kończy się na wspomnieniu. Wyraża się także w modlitwie i powierzaniu ich Bożemu miłosierdziu. Może się wydawać, że modlitwa jest najmniej skuteczną pomocą, ponieważ niczego nie zmienia od razu. Tymczasem człowiek wierzący wie, że modlitwa nie jest ostatnią deską ratunku, ale pierwszym odruchem serca. Powierzając kogoś Bogu, oddajemy go Temu, który kocha go bardziej niż my sami. Modląc się za żywych i zmarłych, uczymy się patrzeć na świat oczami Boga. Przestajemy skupiać się wyłącznie na własnych potrzebach i dostrzegamy tych, którzy potrzebują naszego wsparcia. Nasza modlitwa staje się wtedy cichym, ale bardzo konkretnym uczynkiem miłosierdzia. Kiedy modlimy się za żywych i zmarłych, naśladujemy samego Chrystusa, który nieustannie wstawia się za nami przed Ojcem. Nasza modlitwa staje się wtedy przedłużeniem Jego miłości. Jest cichym, ale niezwykle cennym darem, który możemy ofiarować każdemu człowiekowi – zarówno temu, który idzie jeszcze drogami tego świata, jak i temu, który przekroczył już próg wieczności.
Katecheza, 28 czerwca 2026
Uczynki miłosierne względem duszy – urazy chętnie darować
„Urazy chętnie darować” to jeden z uczynków miłosierdzia względem duszy. Dla wielu ludzi jest to jeden z najtrudniejszych uczynków. Łatwo jest bowiem pamiętać doznane krzywdy, wracać do bolesnych wspomnień i nosić w sercu żal. Przebaczenie nie oznacza jednak, że zło przestaje być złem a my udajemy, że nic się nie stało. Oznacza przede wszystkim uwolnienie własnego serca od nienawiści i pragnienia odwetu. Każdy człowiek prędzej czy później doświadcza zranienia. Ktoś nas zawiedzie, skrzywdzi, oszuka lub wypowie słowa, które pozostawią głęboką ranę. W takich chwilach rodzi się pytanie: czy będę pielęgnował urazę, czy spróbuję przebaczyć?
Prawdę o przebaczaniu objawia nam Jezus. Gdy św. Piotr pyta Go: „Panie, ile razy mam przebaczyć, jeśli mój brat zawini względem mnie? Czy aż siedem razy?”, Jezus odpowiada: „Nie mówię ci, że aż siedem razy, lecz aż siedemdziesiąt siedem razy” (Mt 18,21–22). Nie chodzi tu o dokładną liczbę przebaczeń. Jezus uczy, że przebaczenie nie może mieć wyznaczonej granicy. Chrześcijanin jest wezwany do nieustannego przebaczania, tak jak Bóg nieustannie przebacza człowiekowi.
Po pytaniu Piotra Jezus opowiada przypowieść o nielitościwym dłużniku. Król darował swojemu słudze ogromny dług, lecz ten sam sługa nie potrafił darować niewielkiej należności swojemu współbratu. W ten sposób Jezus pokazuje, że człowiek, który sam doświadczył Bożego miłosierdzia, nie może zamknąć serca przed drugim człowiekiem. Kto pamięta, jak wiele Bóg mu przebaczył, łatwiej uczy się przebaczać innym. Najpiękniejszym przykładem przebaczenia jest jednak sam Jezus na krzyżu. W chwili największego cierpienia nie wypowiada słów zemsty ani potępienia. Modli się za swoich oprawców: „Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią” (Łk 23,34). To właśnie na krzyżu objawia się pełnia Bożego miłosierdzia. Jezus przebacza tym, którzy Go odrzucili, wyszydzili i skazali na śmierć. Podobną postawę odnajdujemy u pierwszego męczennika, św. Szczepana. Umierając pod gradem kamieni, modli się za swoich prześladowców: „Panie, nie policz im tego grzechu” (Dz 7,60). Uczeń Chrystusa staje się podobny do swojego Mistrza właśnie wtedy, gdy potrafi przebaczyć.
Trzeba jednak dobrze zrozumieć, czym jest prawdziwe przebaczenie. Przebaczyć nie oznacza zapomnieć o krzywdzie ani udawać, że nic się nie wydarzyło. Nie oznacza również zgody na dalsze zło czy rezygnacji ze sprawiedliwości. Przebaczenie oznacza decyzję, że nie pozwolę, aby nienawiść zamieszkała w moim sercu. Rezygnuję z chęci odwetu i powierzam sprawiedliwość Bogu. Noszona latami uraza najbardziej rani tego, kto ją nosi. Człowiek zamyka się w przeszłości, nie potrafi cieszyć się teraźniejszością i coraz trudniej mu kochać. Przebaczenie nie zmienia przeszłości, ale może przemienić przyszłość. Uwalnia serce od ciężaru gniewu i otwiera je na pokój. Nieprzypadkowo Jezus umieścił przebaczenie w modlitwie „Ojcze nasz”. Każdego dnia modlimy się: „Odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom”. Prosimy Boga o takie miłosierdzie, jakie sami okazujemy innym. Dlatego przebaczenie nie jest jedynie pięknym ideałem, ale drogą każdego ucznia Chrystusa. Darowanie uraz nie jest oznaką słabości. Przeciwnie, wymaga wielkiej odwagi, pokory i zaufania Bogu. Człowiek, który przebacza, zwycięża zło dobrem i staje się podobny do Chrystusa. Wypełniając ten uczynek miłosierdzia, pozwalamy, aby Boża miłość zwyciężała tam, gdzie po ludzku wydaje się to niemożliwe. Dzięki temu nasze serce staje się coraz bardziej wolne i coraz bardziej podobne do serca Jezusa.
Katecheza, 21 czerwca 2026
Uczynki miłosierdzia – strapionych pocieszać
Jednym z uczynków miłosierdzia względem duszy jest „strapionych pocieszać”. Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że chodzi jedynie o wypowiedzenie kilku miłych słów komuś, kto przeżywa trudny czas. Jednak chrześcijańskie pocieszanie jest czymś znacznie głębszym. Nie polega ono na udawaniu, że wszystko jest dobrze, ani na dawaniu prostych recept na rozwiązanie problemów. Prawdziwe pocieszenie rodzi się z obecności, z umiejętności bycia przy drugim człowieku i niesienia mu nadziei. Człowiek strapiony to ktoś, kto doświadcza smutku, lęku, cierpienia, rozczarowania lub samotności. Może nosić w sercu ból po stracie bliskiej osoby, niepowodzeniu życiowym, chorobie czy odrzuceniu. Najbardziej potrzebuje wtedy nie gotowych odpowiedzi, ale kogoś, kto go wysłucha i będzie przy nim.
Pismo Święte wielokrotnie ukazuje Boga jako Tego, który pociesza. Prorok Izajasz przekazuje słowa Boga: „Pocieszajcie, pocieszajcie mój lud” (Iz 40,1). Są to słowa skierowane do narodu, który przeżywał niewolę, cierpienie i utratę nadziei. Bóg nie pozostawia swojego ludu samego. Przychodzi do niego ze słowem otuchy i obietnicą wybawienia. Jeszcze piękniej wyraża to ten sam prorok, gdy porównuje Bożą troskę do miłości matki: „Jak kogo pociesza własna matka, tak Ja was pocieszać będę” (Iz 66,13). Każdy człowiek nosi w sobie pragnienie takiego właśnie pocieszenia – czułego, cierpliwego i pełnego miłości. Bóg pierwszy daje nam przykład, jak należy pocieszać tych, którzy cierpią.
W Nowym Testamencie Jezus nieustannie spotyka ludzi strapionych. Nie przechodzi obojętnie obok ich bólu. Gdy widzi wdowę z Nain opłakującą jedynego syna, zatrzymuje się przy niej i mówi: „Nie płacz” (Łk. 7,13). Nie są to jednak puste słowa. Jezus najpierw dostrzega jej cierpienie, a następnie przywraca jej syna do życia. Pokazuje w ten sposób, że prawdziwe pocieszenie wypływa z miłości i współczucia. Podobnie przy grobie Łazarza. Jezus widzi płaczące siostry i sam wzrusza się do głębi. Ewangelista zanotował najkrótsze, ale niezwykle wymowne zdanie Ewangelii: „Jezus zapłakał” (J 11,35). Chrystus nie stoi ponad ludzkim cierpieniem. Wchodzi w nie i dzieli je z człowiekiem. To ważna lekcja dla każdego z nas. Czasem najlepszym pocieszeniem nie są słowa, ale współodczuwanie i obecność.
Istnieje jednak niebezpieczeństwo niewłaściwego pocieszania. Czasami chcemy szybko zakończyć czyjś smutek i mówimy: „Nie martw się”, „Będzie dobrze”, „Inni mają gorzej”. Choć słowa te mogą wypływać z dobrych intencji, często nie pomagają. Człowiek cierpiący potrzebuje przede wszystkim zrozumienia. Jezus nie bagatelizował ludzkiego bólu. Najpierw słuchał, patrzył, współczuł, a dopiero potem mówił. Pocieszanie strapionych jest więc sztuką obecności. To umiejętność bycia obok człowieka nawet wtedy, gdy nie potrafimy rozwiązać jego problemów. Niekiedy wystarczy wysłuchać, podać rękę, pomodlić się razem lub po prostu nie pozostawiać drugiego samego. Chrześcijanin jest wezwany do tego, aby nieść światu nadzieję. Nie dlatego, że zna odpowiedzi na wszystkie pytania, ale dlatego, że wierzy w Boga, który jest blisko człowieka w każdej sytuacji. Ostatecznie największym pocieszeniem jest sam Chrystus. To On mówi do swoich uczniów: „Przyjdźcie do Mnie wszyscy, którzy utrudzeni i obciążeni jesteście, a Ja was pokrzepię” (Mt 11,28). Kiedy pocieszamy strapionych, stajemy się narzędziami Bożej miłości. Pozwalamy, aby przez nasze słowa, gesty i obecność sam Bóg dotykał serc tych, którzy przeżywają smutek. W ten sposób wypełniamy jeden z najpiękniejszych uczynków miłosierdzia i naśladujemy Chrystusa, który przyszedł, aby „opatrywać rany serc złamanych” (por. Iz 61,1).
Katecheza, 14 czerwca 2026
Na czym polega realizacja uczynku miłosierdzia – nieumiejętnych pouczać?
Używając prostego języka, możemy powiedzieć, że człowiek nieumiejętny to ktoś, kto czegoś jeszcze nie poznał, nie zobaczył lub nie ma w danej sprawie odpowiedniej wiedzy i doświadczenia. Dlatego „nieumiejętnych pouczać” nie oznacza stawiania siebie ponad innymi ani udowadniania własnej wyższości. Chodzi raczej o pomoc drugiemu człowiekowi w odkryciu czegoś ważnego. To zaproszenie: „Spójrz tutaj. Zobacz coś, czego być może wcześniej nie dostrzegałeś. To może być dla ciebie ważne i wartościowe”. W ten sposób nie pouczamy jako lepsi od innych, ale pomagamy komuś otworzyć oczy, aby sam mógł zobaczyć, zrozumieć i zdobyć własne doświadczenie.
Możemy powiedzieć, że dobrze wykonywana praca nauczyciela jest szczególną formą uczynku miłosierdzia. Prawdziwy nauczyciel nie chce jedynie przekazywać informacji czy wymagać pamięciowego powtarzania treści. Jego celem jest nauczyć uczniów patrzeć głębiej, dostrzegać więcej i lepiej rozumieć świat. Nauczanie to przede wszystkim nauka patrzenia. Nie dokonuje się ono wyłącznie za pomocą słów. Oczywiście słowa są ważne, ale jeszcze ważniejszy jest przykład życia. Nauczyciel uczy swoją postawą, pokazując, że to, co mówi, znajduje potwierdzenie w jego własnym życiu. Swoją osobą świadczy o wartościach, które głosi. Grecki filozof Sokrates porównywał sztukę nauczania do duchowego akuszerstwa. Tak jak akuszerka pomaga przy narodzinach dziecka, tak nauczyciel pomaga uczniowi odkryć prawdę. Czyni to przede wszystkim przez stawianie pytań, które pozwalają spojrzeć na świat z nowej perspektywy i przemieniają wnętrze człowieka.
W Ewangelii Jezus przestrzega przed pragnieniem tytułów i zaszczytów związanych z nauczaniem. W rozmowie z faryzeuszami mówi, aby nie zabiegać o to, by nazywano nas rabinami, ojcami czy nauczycielami. Słowo „rabin” oznacza „mój mistrz” lub „mój wielki”. Łatwo więc może pojawić się pokusa wynoszenia się ponad innych i traktowania uczniów z poczuciem wyższości. Tymczasem Jezus przypomina: „Jeden jest wasz Nauczyciel, a wy wszyscy braćmi jesteście” (Mt 23,8). W ten sposób podkreśla godność i równość wszystkich ludzi.
Podobnie jest z tytułem ojca. Faryzeusze lubili, gdy tak ich nazywano, natomiast Jezus kieruje naszą uwagę ku Bogu, który jest jedynym i prawdziwym Ojcem wszystkich ludzi. Istnieje również niebezpieczeństwo, że nauczyciel lub przewodnik duchowy będzie chciał zbyt mocno uzależnić od siebie swoich uczniów. Takie sytuacje mogą zdarzać się nie tylko w szkole, ale także we wspólnotach i ruchach religijnych. Już pierwsi mnisi przestrzegali przed ludźmi, którzy chcieli odgrywać rolę duchowych ojców, nie mając do tego odpowiednich cech i pokory. Chrystusowe nauczanie przypomina nam, że żaden człowiek nie może zastąpić naszego sumienia ani zająć miejsca Boga. Ostatecznie tylko Chrystus jest naszym prawdziwym Nauczycielem. To On prowadzi nas do pełni prawdy. Ewangelista Święty Mateusz ukazuje Jezusa właśnie jako takiego Nauczyciela. Jezus nie tylko głosił prawdę słowami, ale także potwierdzał ją swoim życiem. Tym, czego nauczał, żył każdego dnia. A przez swoją mękę, śmierć i zmartwychwstanie dał najpełniejsze świadectwo prawdzie, którą przekazał swoim uczniom.
Katecheza, 7 czerwca 2026
Krzywdy cierpliwie znosić
Autor Księgi Mądrości Syracha poucza: „Cierpliwy do czasu dozna przykrości, ale później radość dla niego zakwitnie” (Syr 1, 22). Tekst ten zachęca nas do cierpliwego znoszenia krzywd. Zastanówmy się podczas dzisiejszej katechezy nad następującymi zagadnieniami: Czym jest w ogóle krzywda? W jakich środowiskach możemy jej doświadczyć? Czy zawsze trafnie ją oceniamy? Czy zawsze oznacza ona umyślne działanie powodujące cierpienie drugiej osoby? Odpowiedź na te pytana nie jest jednoznaczna. Z pewnością musi nam towarzyszyć świadomość wielkiej różnorodności charakterów, temperamentów, uwarunkowań środowiskowych każdego człowieka. Często jest tak, że to co dla jednego jest rzeczą zwykłą, dla drugiego jest nie do zniesienia i powoduje poczucie skrzywdzenia. Oczywiście są normy obiektywne, które dotyczą wszystkich, jednak w codziennych relacjach często problem tkwi w szczegółach.
Krzywd różnego rodzaju możemy doświadczać w wielu miejscach. W środowisku rodzinnym spotykamy się z odmiennymi poglądami, potrzebami i sposobami reagowania. Czasami trudno o wzajemne zrozumienie i jasną komunikację, bo uczucia zaciemniają trzeźwe patrzenie na sytuację i każdy chce pozostać przy swoim zdaniu. Stąd tutaj tak łatwo o krzywdzenie się trwające latami, bo wspólne zamieszkiwanie pod jednym dachem daje ciągle nowe okazje do wzajemnego ranienia się. Rany powstałe w wyniku tego bywają głębokie, bo wyrządzone przez najbliższe człowiekowi osoby: ojca, matkę, rodzeństwo czy same dzieci. Kolejnym miejscem znoszenia krzywd jest środowisko pracy, dziś tak często mówi się o zjawisku mobbingu. Wszelkie zbyt długotrwałe sytuacje stresowe mają czasami dramatyczne skutki dla życia poszczególnych pracowników. Jeśli braknie gotowości do zrozumienia i szanowania swoich często rozbieżnych poglądów, to praca staje się udręką.
Św. Siostra Faustyna zanotowała w swoim Dzienniczku: „Kiedy się żegnałam z siostrami i już miałam odjechać, jedna z sióstr bardzo mnie przepraszała, że mi tak mało dopomagała w obowiązku i że nie tylko mi nie dopomagała, ale że się starała zawsze utrudniać. Jednak ja ją w duszy uważałam za dobrodziejkę wielką, bo wyćwiczyła mnie w cierpliwości; do tego stopnia mnie ćwiczyła, że jedna ze starszych sióstr wyraziła się tak – że siostra Faustyna to albo głupia, albo święta, bo naprawdę przeciętny człowiek nie zniósłby tego, żeby tak ktoś stale robił na przekór. Ja jednak zawsze zbliżałam się do niej z życzliwością. Starała się ta pewna siostra tak utrudniać mi pracę w obowiązku, tak że pomimo mojego wysiłku, udało się jej nieraz coś zepsuć z tego, co było dobrze zrobione – jako mi sama przy pożegnaniu zeznała, przepraszając mnie bardzo. Nie chciałam wnikać w intencje jej, ale brałam to, jako doświadczenie Boże…” (Dz. 632). Jezus mówił: „Jeśli kto chce pójść za Mną, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje” (Mt 16, 24). Często tym krzyżem może być cierpliwe znoszenie krzywd ze strony innych. Chodzi o to, aby przestać oczekiwać, że to inni się zmienią i uparcie żądać od nich przemiany. Wymaganie od innych, by byli tacy jak my chcemy nie prowadzi do niczego. Pierwszym krokiem do lepszego życia jest zmiana siebie. Stąd powinno się zrezygnować z łatwego osądzania innych, bo dopiero wtedy, gdy podejmiemy trud pracy nad sobą, będzie nam łatwiej zrozumieć bliźnich i znosić krzywdy przez nich zadawane. W jaki sposób odpowiadać na krzywdę? Nie nerwami, pełnym nienawiści słowem, rządzą odwetu, szukaniem sposobu odegrania się, ale milczeniem i modlitwą za prześladowców. Pan Jezus mówił: „Miłujcie nieprzyjaciół waszych i módlcie się za tych, którzy was prześladują” (Mt 5,44). Karę i odwet zostawmy zawsze Bogu, który jest Sędzią „żywych i umarłych” i tylko On zna najgłębsze motywy ludzkiego działania.
Katecheza, 31 maja 2026
Wątpiącym dobrze radzić
Każdy człowiek, który podejmuje ważne decyzje, ma wątpliwości. Nie zawsze wiemy, co wybrać i jak dobrze postąpić. Dlatego w chwilach niepewności szukamy rady u innych. Proszenie o radę jest znakiem pokory – uznajemy, że sami nie mamy wszystkich odpowiedzi. Często potrzebujemy też potwierdzenia, że idziemy dobrą drogą.
Po swoim zmartwychwstaniu Jezus zapytał Apostołów: „Dlaczego się boicie i czemu wątpliwości rodzą się w waszych sercach?” (Łk 24,38). A do Piotra, który zaczął tonąć na jeziorze, powiedział: „Czemu zwątpiłeś, małej wiary?” (Mt 14,31). Piotr zaczął tonąć, bo zamiast patrzeć na Jezusa, skupił się na falach i silnym wietrze. Tak samo bywa z nami. Kiedy pojawiają się trudności, lęk i cierpienie, łatwo zapominamy, że Jezus jest obok i może nas przeprowadzić przez życiowe burze. Przyczyn wątpliwości może być wiele. Czasem wynika to z małej znajomości prawd wiary albo z lęku i trosk, które odbierają nadzieję i zaufanie. Bywa jednak i tak, że Bóg dopuszcza wątpliwości, aby nasza wiara stała się mocniejsza i dojrzalsza.
Wątpliwości są częścią życia i wiary. Mogą być dobre, jeśli pomagają nam lepiej zrozumieć siebie, świat i Boga. Człowiek, który zadaje pytania i szuka odpowiedzi, może dojść do głębszej wiary i większej mądrości. Wątpliwości uczą nas także pokory, bo pokazują, że nie jesteśmy wszechwiedzący i potrzebujemy Boga oraz innych ludzi. Stają się jednak niebezpieczne wtedy, gdy prowadzą do całkowitego zwątpienia, zamknięcia serca i utraty nadziei. Dlatego ważne jest, aby swoich trudności nie ukrywać, ale szukać światła w modlitwie, rozmowie i słowie Bożym.
Czym jest rada? To pomoc, która pokazuje możliwe wyjście z trudnej sytuacji. Dobra rada nie polega na decydowaniu za kogoś, ale na pomocy w podjęciu właściwej decyzji. Człowiek, który daje dobrą radę, powinien słuchać z życzliwością, mieć cierpliwość i szacunek wobec drugiej osoby. Nie chodzi o narzucanie własnego zdania, ale o pomaganie komuś w odkryciu dobra i prawdy. Czasem jedna mądra rozmowa może dodać odwagi, przywrócić nadzieję albo pomóc uniknąć błędu. Dlatego tak ważne jest, abyśmy umieli zarówno prosić o radę, jak i mądrze radzić innym.
Dar rady jest jednym z darów Ducha Świętego. Jezus obiecał Apostołom Ducha Pocieszyciela i powiedział: „On was wszystkiego nauczy i przypomni wam wszystko, co wam powiedziałem”. To właśnie Duch Święty daje człowiekowi mądrość i pomaga wybierać dobro. Dzięki Niemu możemy lepiej rozeznawać, co jest właściwe, a co prowadzi nas na złą drogę. Duch Święty działa często bardzo cicho – przez sumienie, słowo Boże, modlitwę czy drugiego człowieka. Kiedy prosimy Go o pomoc, łatwiej podejmujemy dobre decyzje i uczymy się żyć w prawdzie oraz miłości.
Katecheza, 24 maja 2026
Uczynki miłosierdzia względem duszy – grzeszących upominać
Pierwszy uczynek miłosierdzia względem duszy może budzić trudne pytania. Gdy upominamy kogoś, łatwo pomyśleć, że stawiamy się ponad innymi i uważamy się za lepszych. Dawniej nazywano ten uczynek: „grzeszników nawracać”. Samo słowo „grzeszyć” oznacza zbłądzić, pomylić drogę. Między grzechem a zagubieniem istnieje więc ścisły związek. Św. Paweł przypomina, że wszyscy jesteśmy grzesznikami. W Liście do Rzymian cytuje Psalm 14: „Nie ma sprawiedliwego ani jednego… wszyscy zboczyli z drogi” (Rz 3,10–12). Dlatego, upominając innych, nie możemy zapominać o własnych słabościach. Nie upominamy dlatego, że jesteśmy lepsi, ale z troski i miłości do człowieka, który się zagubił.
Ważne jest też, by nie ranić drugiego człowieka i nie wytykać publicznie jego błędów. Fragment z Ewangelii św. Mateusza pokazuje bardzo delikatny i pełen szacunku sposób postępowania wobec człowieka, który popełnił grzech. Jezus mówi: „Gdy brat twój zgrzeszy przeciw tobie, idź i upomnij go w cztery oczy”. Już same te słowa pokazują, że najważniejsze jest dobro drugiego człowieka, a nie jego publiczne zawstydzenie.
Najpierw Jezus zachęca do osobistej rozmowy. Upomnienie ma odbyć się „w cztery oczy”, czyli dyskretnie, bez świadków i bez rozgłosu. Taki sposób daje drugiej osobie poczucie bezpieczeństwa i szansę na spokojne zastanowienie się nad swoim postępowaniem. Nie chodzi o oskarżanie czy udowadnianie winy, ale o próbę odzyskania relacji i pomocy drugiemu człowiekowi. Dlatego Jezus dodaje: „Jeśli cię usłucha, pozyskasz swego brata”. Celem upomnienia nie jest zwycięstwo w sporze, lecz pojednanie.
Ten fragment Ewangelii uczy także pokory. Człowiek upominający nie występuje jako sędzia, ale jako brat, który sam zna własne słabości. Powinien mówić z miłością i spokojem, a nie z gniewem czy poczuciem wyższości. Upomnienie wypowiedziane w złości łatwo może zranić i zamknąć drugiego człowieka, zamiast pomóc mu się zmienić.
Jezus pokazuje również cierpliwość i stopniowość działania. Jeśli rozmowa w cztery oczy nie przyniesie skutku, dopiero wtedy należy poprosić o pomoc jedną lub dwie osoby. Chodzi o to, aby wspólnie szukać dobra i prawdy, a nie wywierać presję. Dopiero ostatecznością jest zwrócenie się do całej wspólnoty. Widać więc, że Jezus nie zachęca do pochopnego osądzania, ale do cierpliwego towarzyszenia człowiekowi, który się pogubił.
Naszym zadaniem nie jest zawstydzanie ani osądzanie innych. Upomnienie staje się prawdziwym uczynkiem miłosierdzia wtedy, gdy pomaga człowiekowi dostrzec prawdę, odzyskać siłę i iść dalej dobrą drogą. Nawet gdy potrzebna jest rozmowa w większym gronie, dobro osoby zagubionej zawsze powinno być najważniejsze.
Katecheza, 17 maja 2026
Skąd się wziął katalog uczynków miłosierdzia?
Podczas ostatniej katechezy rozważaliśmy na temat jałmużny. Często to słowo kojarzy się nam przede wszystkim z dawaniem pieniędzy dla ubogich i potrzebujących. W rzeczywistości ma ona wiele różnorakich form, niekoniecznie tylko materialnych. W Katechizmie Kościoła Katolickiego możemy znaleźć katalog uczynków miłosierdzia względem duszy i względem ciała. Są one „dziełami miłości, poprzez które pomagamy bliźnim w potrzebach ciała i duszy” (KKK 2447). Istnieje czternaście rodzajów uczynków miłosierdzia, siedem względem ciała i siedem względem duszy:
Uczynki miłosierdzia względem ciała:
1. Głodnych nakarmić
2. Spragnionych napoić
3. Nagich przyodziać
4. Podróżnych w dom przyjąć
5. Więźniów pocieszać
6. Chorych nawiedzać
7. Umarłych pogrzebać
Uczynki miłosierdzia względem duszy:
1. Grzeszących upominać
2. Nieumiejętnych pouczać
3. Wątpiącym dobrze radzić
4. Strapionych pocieszać
5. Krzywdy cierpliwie znosić
6. Urazy chętnie darować
7. Modlić się za żywych i umarłych.
Większość uczynków miłosierdzia względem ciała wymienił Chrystus Pan mówiąc o sądzie ostatecznym. Ewangelista Mateusz zapisał słowa: „Wtedy odezwie się Król do tych po prawej stronie: Pójdźcie, błogosławieni Ojca mojego, weźcie w posiadanie królestwo, przygotowane wam od założenia świata!
Bo byłem głodny, a daliście Mi jeść;
byłem spragniony, a daliście Mi pić;
byłem przybyszem, a przyjęliście Mnie;
byłem nagi, a przyodzialiście Mnie;
byłem chory, a odwiedziliście Mnie;
byłem w więzieniu, a przyszliście do Mnie” (Mt 25,34-36).
Listę uczynków miłosierdzia względem duszy Kościół zaczerpnął z innych tekstów zawartych w Biblii jak również z czynów i nauczania samego Chrystusa.
Katecheza, 10 maja 2026
Czym jest chrześcijańska jałmużna?
Jedną z form kultu Bożego Miłosierdzia jest praktykowanie jałmużny. Spróbujmy zatem zastanowić się czym jest chrześcijańska jałmużna? Już w Starym Testamencie jałmużna była znakiem dobroci okazywanej drugiemu człowiekowi. Człowiek pomagając potrzebującym, naśladuje samego Boga, który pierwszy okazał dobroć ludziom. Autor Księgi Syracydesa poucza nas, że jako akt religijny prowadzi ona do przebaczenia grzechów: „Woda gasi płonący ogień, a jałmużna gładzi grzechy” (Syr 3, 30). Podobnie poucza nas autor księgi Tobiasza: „Jałmużna uwalnia od śmierci i oczyszcza z każdego grzechu. Ci, którzy dają jałmużnę, nasyceni będą życiem” (Tb 12, 8-9). Do dawania jałmużny zachęca sam Chrystus słowami: „Kiedy zaś Ty dajesz jałmużnę, niech nie wie lewa twoja ręka, co czyni prawa” (Łk 6, 3). Czyn dobry w postaci jałmużny ma być całkowicie bezinteresowny i znany jedynie Bogu. Ważna jest nie tyle ilość czy wielkość złożonego daru, ile raczej wewnętrzne nastawienie dającego, czyli jego intencja. Potwierdza to sam Chrystus, kiedy chwali grosz wrzucony do skarbonki przez ubogą wdowę (por. Łk 4, 25). Wartość jałmużny jest jeszcze większa, jeśli dawana jest nie z tego, co zbywa, lecz z tego, co niezbędne, oraz jeśli świadczona jest chętnie, gdyż „radosnego dawcę miłuje Bóg” (2 Kor 6, 10). Podobnie w listach apostolskich znajdujemy zachęty do dzielenia się dobrami z potrzebującymi. Św. Jan Apostoł poucza: „Kto by miał majętność tego świata, a widziałby brata swego w potrzebie i zamknął przed nim serce swoje – jakże może w nim przebywać miłość Boża?” (1 J 3, 17). Św. Jakub zaś ostrzega: „Sąd bowiem bez miłosierdzia spotka tego, który miłosierdzia nie czyni, a miłosierdzie przewyższa sąd” (Jk 2, 13). Jałmużna w każdej postaci powinna być wyrazem miłości Boga.
Ważne jest właściwe rozumienie i praktykowanie jałmużny. Dzielić się można nie tylko dobrami materialnymi, ale także duchowymi. Jałmużna bowiem nie jest jedynie formą materialnej pomocy świadczonej potrzebującemu. Zwracał na to uwagę już św. Cezary z Arles: „Wiecie bowiem doskonale, że są dwa rodzaje jałmużny: pierwszy – dać głodnemu kęs chleba, drugi zaś posłużyć niewiedzącemu wiedzą. Jeżeli obfitujesz w coś, czym mógłbyś okazać pomoc ciału, Bogu niech będą dzięki! Jeżeli nie masz czym ciała nakarmić, wzmocnij duszę słowem Bożym”.
Jałmużna chrześcijańska różni się od wszelkiego rodzaju działań filantropijnych czy nawet akcji humanitarnych ze względu na motywy, z których wynika. Nierzadko bowiem działania te związane są z bardziej lub mniej wyraźną intencją zdobycia rozgłosu (reklamy, wszelkiego typu tzw. sponsoring) lub zaspokojenia potrzeby publicznego uznania. Tymczasem głównym motywem dawania jałmużny powinna być miłość Boga i bliźniego w duchu słów samego Chrystusa: „Wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili” (Mt 25, 40). Jałmużną jest także dar przebaczenia temu, kto zgrzeszył względem nas. Przebaczając innym, sami otrzymujemy od Boga przebaczenie własnych grzechów. Jałmużna przyczynia się także do tego, że modlitwy zanoszone do Boga będą przez Niego przyjęte i wysłuchane. Św. Augustyn pisze: „Czyńcie jałmużnę, aby wasze modlitwy były wysłuchane przez Boga i aby wam pomógł poprawić wasze życie”.
Katecheza, 3 maja 2026
Nowenna do Bożego Miłosierdzia
Nowenna do Bożego Miłosierdzia jest jedną z form kultu, które Jezus przekazał przez św. Faustynę Kowalską. Jest to szczególna modlitwa przygotowująca nas do Święta Miłosierdzia Bożego, odmawiana przez dziewięć dni, począwszy od Wielkiego Piątku. Sam Jezus polecił Siostrze Faustynie odprawianie tej nowenny i wyjaśnił jej sens. W Dzienniczku znajdziemy słowa: „Pragnę, abyś przez te dziewięć dni sprowadzała dusze do zdroju Mojego miłosierdzia, aby zaczerpnęły siły i ochłody, i wszelkiej łaski, jakiej potrzebują na trudy życia” (Dz. 1209). Nowenna ta nie jest tylko osobistą modlitwą, ale wielką misją duchową. Człowiek modlący się w ten sposób prowadzi innych ludzi do Jezusa. Każdego dnia nowenny modlitwa obejmuje inną grupę dusz. Jezus sam wskazał Faustynie, kogo ma przyprowadzać do Jego Serca. Są to między innymi: wszyscy ludzie, kapłani i osoby zakonne, dusze pobożne i wierne, grzesznicy, dusze cierpiące, a także ci, którzy jeszcze nie znają Boga. W ten sposób nowenna obejmuje cały świat – nikt nie jest pominięty.
W Nowennie na prośbę Jezusa wprowadzamy dusze do Jego Serca. Nie jest to tylko obraz poetycki czy pobożne wyrażenie, ale rzeczywistość zakorzeniona w wierze Kościoła, którą w szczególny sposób ukazała św. Faustyna Kowalska. Najpierw trzeba zauważyć, że Serce Jezusa w teologii oznacza całą Jego osobę – Jego miłość, wolę zbawienia człowieka i nieskończone miłosierdzie. Gdy mówimy o „wprowadzaniu dusz do Serca Jezusa”, mówimy w istocie o powierzaniu ich samej miłości Boga, o oddawaniu ich Temu, który najlepiej zna człowieka i pragnie jego zbawienia.
Nowenna uczy nas bardzo ważnej postawy – troski o innych. W świecie, w którym człowiek często skupia się tylko na sobie, Jezus zaprasza, aby modlić się za wszystkich. Każdego dnia mamy wprowadzać różne grupy ludzi do Jego Serca, jakby prowadzić ich do źródła łaski. To piękny obraz Kościoła jako wspólnoty, w której jedni modlą się za drugich. Nowenna do Bożego Miłosierdzia pokazuje także, jak wielka jest miłość Boga. Jego Serce jest otwarte dla każdego: dla świętych i grzeszników, dla wierzących i tych, którzy jeszcze Go nie znają. Nikt nie jest wykluczony z Jego miłosierdzia.
Katecheza, 26 kwietnia 2026
W jaki sposób praktykować Godzinę Miłosierdzia?
Kolejną formą kultu Bożego Miłosierdzia, przekazaną przez Świętą Siostrę Faustynę Kowalską, jest praktykowanie Godziny Miłosierdzia o 15:00. Jest to moment dnia, w którym wspominamy śmierć Jezusa na krzyżu i przebicie Jego Serce. W tym czasie Zbawiciel pragnie, abyśmy z ufnością zwracali się do Niego z modlitwą, prosząc o miłosierdzie dla siebie i dla całego świata.
Godzina 15:00 nie jest wybrana przypadkowo. To właśnie o tej godzinie Jezus wypowiedział słowa: „Wykonało się!” (J 19,30) i oddał ducha, a Jego Serce zostało przebite włócznią (J 19,34). W tym akcie miłość Boga do człowieka stała się najbardziej namacalna – z przebitego Serca wypłynęła krew i woda, źródło życia i zbawienia dla każdego człowieka. Święta Faustyna zanotowała słowa Jezusa: „O trzeciej godzinie błagaj mojego miłosierdzia, szczególnie dla grzeszników, i choć przez krótki moment zagłębiaj się w mojej męce, szczególnie w moim opuszczeniu w chwili konania. Jest to godzina wielkiego miłosierdzia dla świata całego. Pozwolę ci wniknąć w mój śmiertelny smutek; w tej godzinie nie odmówię duszy niczego, która mnie prosi przez mękę moją (Dz. 1320).
Jezus żądał od świętej Faustyny, aby w godzinie 15:00 szczególnie rozważała Jego mękę. Przypominam ci córko moja, że ile razy usłyszysz, jak zegar bije trzecią godzinę, zanurzaj się cała w miłosierdziu moim, uwielbiając i wysławiając je; wzywaj jego wszechmocy dla świata całego, a szczególnie dla biednych grzeszników, bo w tej chwili zostało na oścież otwarte dla wszelkiej duszy. W godzinie tej uprosisz wszystko dla siebie i dla innych; w tej godzinie stała się łaska dla świata całego – miłosierdzie zwyciężyło sprawiedliwość. Córko moja, staraj się w tej godzinie odprawiać drogę krzyżową, o ile ci na to obowiązki pozwolą; a jeżeli nie możesz odprawić drogi krzyżowej, to przynajmniej wstąp na chwilę do kaplicy i uczcij moje serce, które jest pełne miłosierdzia w Najświętszym Sakramencie; a jeżeli nie możesz wstąpić do kaplicy, pogrąż się w modlitwie tam, gdzie jesteś, chociaż przez króciutką chwilę”.(Dz. 1572). Każde wspomnienie cierpienia Chrystusa na krzyżu miało św. Faustynę prowadzić do głębszego zrozumienia Jego miłosierdzia i zachęcać do ofiarowania swoich modlitw w intencji świata. W ten sposób godzina 15:00 stała się dla niej czasem kontemplacji tajemnicy męki Pańskiej.
Praktykowanie godziny 15:00 jest głęboko związane z męką Chrystusa. Patrząc na krzyż i na przebite Serce Jezusa, uczymy się, że źródłem nadziei jest Jego męka i śmierć. Nie możemy sami wynagrodzić Bogu za nasze grzechy, ale możemy odwoływać się do zasług Chrystusa. Nasza modlitwa w godzinie 15 przypomina Bogu Ojcu, że Jego Syn zapłacił najwyższą cenę za nasze zbawienie i że miłosierdzie Boże jest większe niż każdy grzech.
Godzina 15:00 uczy nas również kontemplacji. Zatrzymując się w tym czasie na chwilę refleksji, możemy lepiej zrozumieć tajemnicę krzyża i wartość ofiary Jezusa. To moment, w którym nasze serca spotykają się z Jego przebitym Sercem – miejscem największej miłości, jaka kiedykolwiek istniała.
Katecheza, 19 kwietnia 2026
Jak rozumieć tekst Koronki do Bożego Miłosierdzia?
Jedną z form kultu Bożego Miłosierdzia, przekazaną przez Świętą Siostrę Faustynę Kowalską, jest modlitwa Koronki. Jest ona głęboko zakorzeniona w tajemnicy męki, śmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Jej treść i duchowość prowadzą nas do odkrywania nieskończonego miłosierdzia Boga, które objawiło się najpełniej właśnie na krzyżu. Jezus podyktował Siostrze Faustynie słowa koronki w Wilnie w 1935 roku. W wizji święta zobaczyła anioła, który miał ukarać ziemię za grzechy, jednak dzięki modlitwie, której nauczył ją Chrystus, kara została oddalona. Jezus polecił jej odmawiać tę modlitwę jako sposób wypraszania miłosierdzia dla świata. Powiedział także, że przez nią można uprosić wiele łask, szczególnie dla grzeszników i konających.
Koronka do Bożego Miłosierdzia jest ściśle związana z męką Pana Jezusa. Każde jej wezwanie odwołuje się do ofiary Chrystusa złożonej na krzyżu. Najważniejsze słowa modlitwy brzmią: „Ojcze Przedwieczny, ofiaruję Ci Ciało i Krew, Duszę i Bóstwo najmilszego Syna Twojego, a Pana naszego Jezusa Chrystusa, na przebłaganie za grzechy nasze i całego świata”. W tym akcie wierzący zwraca się bezpośrednio do Boga Ojca, ofiarując Mu to, co najcenniejsze – zbawczą ofiarę Jego Syna. Jest to niezwykle głęboka prawda teologiczna: człowiek sam z siebie nie jest w stanie wynagrodzić za swoje grzechy, ale może zwracać się do Boga Ojca, powołując się na zasługi męki Jezusa. To właśnie ofiara Chrystusa – Jego cierpienie, przelana krew i oddane życie – stanowi fundament naszego zbawienia i źródło wszelkiego miłosierdzia.
W kolejnych wezwaniach koronki powtarzamy słowa: „Dla Jego bolesnej męki miej miłosierdzie dla nas i całego świata”. Tym samym nieustannie przywołujemy mękę Jezusa jako argument w naszej modlitwie. Prosimy Boga Ojca, aby spojrzał na cierpienie swojego Syna i ze względu na nie okazał światu miłosierdzie. Koronka jest więc nie tylko modlitwą błagalną, ale także kontemplacją męki Chrystusa. Pomaga wierzącym zatrzymać się nad tajemnicą krzyża i uświadomić sobie, jak wielką cenę zapłacił Jezus za nasze zbawienie. Jednocześnie przypomina, że miłosierdzie Boga jest większe niż każdy grzech.
Podsumowując, koronka do Bożego Miłosierdzia jest modlitwą głęboko chrystologiczną i jednocześnie skierowaną do Boga Ojca. Uczy nas, że źródłem wszelkiej nadziei jest męka i ofiara Jezusa Chrystusa. Przez tę modlitwę wierzący staje przed Ojcem nie z własnymi zasługami, lecz z największym darem – ofiarą Jego Syna – i z ufnością prosi o miłosierdzie dla siebie i całego świata.
Katecheza, 12 kwietnia 2026
Jakie jest znaczenie Święta Miłosierdzia Bożego?
Święto Miłosierdzia Bożego jest jedną z najważniejszych form kultu Bożego Miłosierdzia, przekazanych przez Jezusa za pośrednictwem św. Faustyny Kowalskiej. Stanowi ono szczególne zaproszenie dla całego Kościoła, aby jeszcze głębiej odkryć miłość Boga.
Jezus wskazał, że ma być ono obchodzone w pierwszą niedzielę po Wielkanocy. Nie jest to przypadkowy wybór. Ten dzień kończy oktawę Zmartwychwstania Pańskiego, a więc czas, w którym Kościół szczególnie rozważa zwycięstwo Jezusa nad grzechem i śmiercią. Miłosierdzie Boże objawia się najpełniej właśnie w tajemnicy paschalnej – w męce, śmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa. Według zapisków św. Faustyny Jezus wielokrotnie wyrażał pragnienie ustanowienia tego święta. Mówił, że pragnie, aby w tym dniu ludzie mogli w sposób szczególny zanurzyć się w Jego miłosierdziu. Podkreślał także, że jest to dzień wielkich łask dla całego świata. Szczególnie ważna jest obietnica związana z tym świętem: kto w tym dniu przystąpi do spowiedzi i Komunii Świętej, dostąpi zupełnego odpuszczenia win i kar. Jest to dar niezwykły, porównywany do łaski chrztu świętego, ponieważ oznacza całkowite oczyszczenie duszy. Święto Miłosierdzia jest więc dniem nadziei dla każdego człowieka, zwłaszcza dla tych, którzy czują się obciążeni grzechem lub oddaleni od Boga. Jezus podkreślał, że w tym dniu „otwarte są wszystkie upusty Boże”, a więc każdy może zaczerpnąć z Jego łaski bez miary. Warunkiem jest jednak ufność i otwarte serce.
To święto zostało oficjalnie wprowadzone do liturgii Kościoła przez św. Jan Paweł II w roku 2000, w dniu kanonizacji św. Faustyny. Papież ten, który sam głęboko przeżywał tajemnicę Bożego miłosierdzia, pragnął, aby orędzie przekazane przez Faustynę dotarło do całego świata. Dzięki jego decyzji Święto Miłosierdzia stało się dniem obchodzonym w całym Kościele.
Święto Miłosierdzia uczy nas postawy ufności. Bez niej trudno przyjąć Boże dary. Człowiek często wątpi, boi się lub nie wierzy, że może otrzymać przebaczenie. Tymczasem Jezus przypomina, że Jego miłosierdzie jest większe niż każdy grzech i każda słabość. Patrząc na sens tego święta, można powiedzieć, że jest ono szczególnym momentem spotkania człowieka z Bogiem. To dzień, w którym Jezus w sposób wyjątkowy pochyla się nad ludzką biedą i zaprasza każdego do swojego serca. A odpowiedzią człowieka powinno być jedno proste, ale bardzo głębokie wyznanie: „Jezu, ufam Tobie”.
Katecheza, 29 marca 2026
Jak interpretować tło wizerunku Jezusa Miłosiernego?
Tło obrazu Jezusa Miłosiernego w wersji wileńskiej, autorstwa Eugeniusz Kazimirowskiego, pomaga nam głębiej zrozumieć przesłanie całego wizerunku. Obraz posiada ciemne, jednolite tło. Nie ma tam żadnych szczegółów ani konkretnych detali. Ta prostota nie jest przypadkowa – kieruje naszą uwagę na Jezusa i ukazuje ważną prawdę o Jego działaniu w świecie.
Na tle tej ciemności wyraźnie widać postać Jezusa, który kroczy w stronę człowieka. Nie stoi w miejscu ani nie jest daleki – idzie, zbliża się, wychodzi naprzeciw. To bardzo ważny znak: Bóg nie czeka, aż człowiek sam do Niego przyjdzie, ale pierwszy podejmuje inicjatywę. Wchodzi w ludzkie życie, nawet wtedy, gdy jest ono pełne trudności, grzechu czy zagubienia. Ciemne tło można rozumieć jako symbol mroków życia: lęku, cierpienia, niepewności, a także grzechu. Każdy człowiek doświadcza takich momentów, kiedy wszystko wydaje się trudne i niezrozumiałe. Właśnie w taką rzeczywistość wchodzi Jezus. Na tle ciemności Jego postać staje się jak światło – jasna, spokojna i pełna pokoju. Promienie wychodzące z Jego serca jeszcze bardziej podkreślają, że przynosi On łaskę, która rozprasza mrok.
To przesłanie obrazu znajduje potwierdzenie w słowach Pisma Świętego. Jezus mówi o sobie: „Ja jestem światłością świata. Kto idzie za Mną, nie będzie chodził w ciemności, lecz będzie miał światło życia” (J 8,12). Te słowa doskonale oddają sens obrazu. Jezus nie tylko mówi o świetle – On sam jest światłem, które prowadzi człowieka przez ciemności życia. Kto Mu zaufa, nie pozostaje sam w swoich trudnościach. Warto także zauważyć, że brak konkretnego tła oznacza, iż Jezus przychodzi do każdego człowieka – niezależnie od miejsca i czasu. Nie jest związany z jednym środowiskiem. Jego miłosierdzie jest uniwersalne. Każdy może zobaczyć w tym obrazie swoją własną historię i swoje życie.
Wpatrując się w obraz i uwzględniając symbolikę poszczególnych jego elementów uczymy się kilku ważnych prawd. Po pierwsze, że Jezus przychodzi do człowieka pierwszy i nieustannie wychodzi mu naprzeciw. Po drugie, że nawet największe ciemności nie są w stanie zatrzymać Jego światła. Po trzecie, że każdy człowiek – bez względu na swoją sytuację – może spotkać Jezusa, który przynosi pokój i nadzieję. Patrząc na ten obraz, jesteśmy zaproszeni, aby zobaczyć w nim nie tylko piękny wizerunek, ale rzeczywistość naszego życia. Jezus idzie także do nas. Wchodzi w nasze codzienne sprawy, nasze trudności i nasze lęki. A jeśli pozwolimy Mu działać, Jego światło rozjaśni nawet najciemniejsze miejsca naszego serca.
